Deizm Çıkmazı
 

"Tanrı" kavramı görecelidir.

* Pagan topluluklarda tanrıların "yapabildikleri, güçleri, güçlerinin sınırları" bellidir.

* Semavi dinlerde tek tanrı vardır "gücünün sınırı yoktur"

* Günümüz neopagan topluluklarında ise tanrılar aslında enerji formlarıdırlar, güçleri sınırlıdır.

Ateizm tüm bu tanrı kavramlarını reddeder. Herhangi bir tanrı figürünün, tamamen kendi şahsi gücünü kullanarak herşeyi baştan ve yoktan "yarattığı" fikrini, ateizm bütünüyle reddetmektedir.

Fakat deizm der ki: "hiç bir dinden değilim, ama tanrı vardır, kainatı "yaratmıştır", yarattıktan sonra hiçbirşeye karışmamış ve olduğu gibi bırakmıştır. Tüm bunların sonucunda doğa kendi başına şekillenmiş, insanlar evrimleşmiş, cart curt olmuştur..."


Peki şunu sormak gerekir: eğer deizm hiç bir dini kabul etmiyorsa, varlığına inandığı tanrı hangi -tipteki- tanrıdır ?
Semavi, pagan, neopagan ve saymayı unuttuğum diğer tiptekiler ? Hangisi?

Deizmin tanrısını belirleyen-anlatan-betimleyen genel jargonda kabul görülmüş herhangi bir kitap-yazılı kaynak yoktur. Tek şart vardır, tanrı evreni yaratmış gerisine karışmamıştır.
Sonuç olarak deist'im diyen kişinin kafasında, kendisine özel bir tanrı figürü oluşur. Yani kişiye özel tanrı...
Bu yüzden bir ateist ile bir deistin tanrının varlığı yokluğu konusundaki tartışması tam bir çıkmaza meyilli tartışmadır.

Ateist deizmin tanrıyı eleştirmek ister, fakat deizmin genel bir tanrı figürü yoktur. Bahsi geçen tanrının bir dini, bir kitabı da yoktur. Bahsi geçen tanrının kendini ifade ettiği, kendiğini anlattığı sözleride yoktur. Doğal olarak deist ortaya somut bir veri ve iddia koyamaz. Sadece kafasındaki tanrı figürünü anlatmakla kalır. Sonuç itibari ile ateist ortada somut birşey olmadığı için somut bir eleştiride yapamaz. Tartışma çıkmazda kalır.

Tüm bunlardan ziyade deist olan kişi tartışmada tanrı kavramını istediği yöne çekebilme, tanrıyı istediği gibi ifade ederek ateist bireyin sorularından "kaçabilme" şansına sahiptir, bir örnek vermek gerekirse eğer:

Ateist olan birey, şöyle bir soru soracaktır:
Ateist: Eğer tanrı varsa ve herşeyi o yarattıysa, dünyanın böyle bir yer olacağını, insanların maddi değerler uğruna birbirine zarar vereceğini bile bile neden yarattı?

(bu soruya bakıldığında ateist birey, semavi dinlerin çoğunluğundan dolayı tanrıyı, "herşeyi bilen tanrı" şeklinde düşünerek sormuştur sorusunu.)

Deist: İyide ben tanrının herşeyi bildiğini iddia etmedim ki, zaten deizmde böyle bir bilgi-kural'da yok...
Görüldüğü gibi tartışma çıkmazda kalır, verim alınamaz.

Şahsımca deizm, dinlerden arınmış fakat tanrı kavramına bağlılığını kesememiş bireylerin sığınma kalesidir. Bir nevi teizmden, a-teizme geçiş aşamasıdır.

Saygılarımla.

Deizm geçiş aşaması değildir. Ateizmden deizme geçen bir sürü kişi var, örneğin filozof Anthony Flew.

Deizmi geçiş amacı olarak kullanıp bir süre ''ben deistim'' diyen insanlar zaten deizmin mantığını kavramamış kişilerdir.

Üstteki sorular için Albert Einstein'dan alıntı yapalım:

“Benim inancım, zayıf ve çelimsiz akıllarımız ile algılayabildiğimiz ve kendisini küçük detaylarda açığa vuran sonsuz üstün bir ruhun mütevazi hayranlığından ibaretir.Bu kavrayamadığımız evrendek açığa çıkan üstün bir mantık gücünün varlığına olan derin duygusal sağlam inanç benim Tanrı düşüncemi şekillendiriyor.”

einstein bunu ne zaman nerede söylemiş ya da yazmış, kaynak?

(merak ettiğim için soruyorum)

Deizmde neden tanri?,tanrilar deyil?,bunun bir sebebi varmi?.

Sanırım deistlerde 3 büyük dinin dolaylı etkisi var...

Genellikle teist günlerden bir kalıntı, bir alışkanlık olsa gerek.

Tanri var demek, onu bir olarak tarif etmek, bir bilgi gerektirir,yoksa ic düyamizdaki hislerlemi onu bir olarak tarif ediyoruz?

Deizm geçiş aşaması olabilir veya olmayabilir fakat benim şahsi fikrim olduğu yönündedir :

Şu ana kadar dışarıda görüp-tanıyıpta Deist olan kişiliklerde gördüğüm şey, dinin gerçek yüzünü görmüş, fakat tanrı dediğimiz figürden bir türlü kurtulamamış kişilerdi.

Tanrı dediğimiz varlığı reddetmek çoğu için yalnız kalmak, savunmasız kalmak, sahipsiz kalmak gibi birşeydi onlar için.

Şuan ki görüşüm geçiş aşaması taşıdığı yönündedir.

Bunun yanı sıra "Deizmi geçiş amacı olarak kullanıp bir süre ''ben deistim'' diyen insanlar zaten deizmin mantığını kavramamış kişilerdir." şeklinde bir cümleniz olmuş.

Bize deizmin size göre olan mantığını anlatır mısınız?

sevgili vrael..

deistin tanrısının kime ne zararı olmuştur ki bir ateist bu tanrıyı eleştirmek ister ve eleştirir de..

ya da bir ateist niçin tüm tanrı kavramlarını eleştirmek, yoklamak ister?

bu sorulara kendi içinde tatminkar bir cevap verebilirsen bazı şeyleri kavraman açısından çok faydalı olacağını düşünüyorum..

ya da şöyle sorayım.. bir materyalist niçin insanüstü/dışı bir iradeyi yoklamaya/yanlışlamaya çalışır?

bir ateisti böyle düşünmeye ve davranış sergilemeye iten şey nedir?

insanlar sorumluluklarindan kaciyor insanustu varliklar sayesinde.o yuzdendir belki.