Bilim ve Sahte Bilim
 

Son günlerde forumlarımızda felsefi tartışmaların çoğaldığını ve içeriğinde de bilim felsefesinin konusu olabilecek ilginç yaklaşımların sergilendiğini görüyoruz. Bu başlık altında bilim felsefesinin 19. ve 20.yy'daki paradigmalar çerçevesinde gelişimini ve son dönemde artan mistizmin (ki bazı arkadaşlar bunda dinin önlenemez yükselişini görmekteler) nedenlerini tartışalım istiyorum.

Bunu yapabilmek için de öncelikle bilim ve sahte bilim ayırımına gitmek gerektiğini düşünüyorum.

Bir başka başlıkta astroloji ile ilgili forum yazarlarımızdan değerli bir arkadaşımızın düşündükleri beni şaşırttı. Astrolojinin İngiltere'de kendisini Fakülte olarak tanımlayan bir okula sahip olduğunu öğrenmek daha da ilginçti. Her ne kadar özel bir girişim olsa da böyle cicili bicili ünvanlarla bilimciliğe soyunmaları üzerinde düşünmemiz gereken bir olgudur.

Dinin önünde sonunda bilimsel bulgularla yüzleşip onu kabul ettiğini tarih bize öğretti. Ama bilinenle bilinmeyenin sınırında verilen bir savaş olarak bilimin önündeki engellerin en önemlilerinden birisi Sahte Bilimdir.

Bilim nedir, sahte bilim nedir buyrun tartışalım.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

sevgili frodo ,bu kavramların bir ''tanımını ''yapmamız gerkmiyor mu?

her dönemin ,sahte bilimleri olduğunu düşünüyorum. bana göre, her devirde devam eden, sahte bilimlerin en ünlüsü astrolojidir.
bir zamanlar *Bermuda *Şeytan Üçgeni'yle ilgili çok bilimsel! fanteziler üretildi. ondan öncede zaten Von DANİKEN'in uzaylı fenomenleri vardı. hala güncelliğini koruyan UFO olaylrıda var.
ufo herkesin bildiği gibi kimilerine göre ''gerçek'' bazılarına görsel illüzyonlardır ki ben ikinci kategoriye girenlerdenim.
en şarlatan bilimlerde! dini kullananlarda var.
armudun sapında üzümün çöpünde bilimsellik! yapanlar var.
Alşimide (simya) *bu sahte bilim kategorisine girer mi? bilmiyorum ama alşiminin en büyük faydası kimya bilimine yaptıkları katkıydı.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Hee bence daa *:lol:
Yapmamız gerekmiyor mu ?
Sonra birileri çıkıp "Belagat dolu,izahatsız izahat" deyiveriyor *:lol:

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Bilimin çok çeşitli tanımları var. Kanıtlanmış sistemli hale getirilmiş bilgiler bütünü tanımı oldukça kabul gören bir tanımdır.

Modern bilimin başlangıcına belirlenen tarih 16.y.yıldır *ve rönesansla başlatılır. Ama bilimin kökeni kadim çağlara kadar uzanır. İnsanın doğa ile kurduğu yalın ilişki bilimsel tutumdadır. Gözlemler, tekrarları ortak hafızasına kaydeder, çıkarımlar yapar ve doğayı anlamaya ve ondan yararlanmaya çalışır.

Modern bilimin ilkeleri diğer insani faaliyetlerden farklılaşmasını ve kendisini kontrol edebilmesini sağlar. Kısaca bilimselliğin ilkeleri şunlardır;

1 Bilim olgusaldır: Yani doğrudan veya dolaylı yoldan gözlemlenebilen olgularla ilgilidir.
2 Bilim ussaldır: Yani ulaştığı sonuçlar kendi içerisinde veya kabul görmüş gerçeklikle
çelişik olamaz.
3. Bilim nesneldir: Bu bilimsel olan her sonucun doğru olduğu iddiası değil başkalarının soruşturmasına, eleştirmesine açık olmanın ifade edildiği öznel bir objektifliktir.
4. Bilim kuşkucu, eleştiricidir : Her iddia karşısında bilimin şüpheci ve eleştirel olması demektir.
5. Bilim genelleyicidir.: Tek tek olgularla ilgili değildir. Olgulardan hareket etse bile genelleyici
sonuçlara ulaşır.
6. Bilim seçicidir: Her şey bilimin konusu değildir. Evrendeki bir olgunun bilimsel değer taşıyabilmesi onun, ya inceleme konusu bir problemle ilgili olmasını ya da bir deneyin veya kuramın sınanmasında
kanıt özelliği göstermesini gerektirir.
7. Bilim birikimli bir süreçtir: Yeni bilgiler daha önceki bilgiler üzerine inşa edilir. Bu
durum bilimde devamlılığı ve gelişmeyi sağlar.
8. Bilim evrenseldir: Bilim adamı yaptığı deney, gözlem ve elde ettiği sonuçları, kamuya açar.
Başkaları tarafından doğruluğunun kontrol edilebilmesi ya da araştırmanın aynen veya kısmen tekrarlanabilmesi amacıyla açık seçik olarak raporlaştırır. Böylece bilim adamı yaptığı çalışmaları evrensel düzeyde tartışmaya açmış olur. Bilim bu özelliği nedeniyle bütün ulusların paylaşabilecekleri ortak bir yaşama biçiminin koşullarını hazırlar.

Peki bilime yönelik eleştiriler nedir ?

Çok çeşitli yönlerden eleştirilmesine rağmen en temel eleştiri insanın algısal ve duyusal sınırlılığı nedeniyle elde edilen bilgilerin doğruluğundan nasıl emin olunacağıdır.

Bir sonraki mesajda bilimin dayandığı argümanlar ve bunların eleştirilerine genel bir bakış attıktan sonra sahte bilim nedir sorusuna cevap arayabiliriz.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Bilimin Dayanakları ve Eleştiriler (1)

Bilimin *dayanaklarını koyulaştırılmış olarak, eleştirileri de italik olarak yazıyorum. Bu çalışma Dç.Dr. Hasan Aydın'a ait ve kendisine teşekürlerimi sunuyorum. Çalışmayı biraz kısaltarak aldım, umarım yazarın yüklediği anlamları değiştirmeden aktarırım.

Gerçeklik : Bilimin araştırma konusu nesnel gerçekliktir. Bu gerçeklik bireyin (insanın) iç dünyasından bütünüyle ayrıdır.

Eleştiri : Bireyden, kültürden ve dilden bağımsız bir gerçeklikten bahsedilemez. Bireylerin zihinsel yapıları toplumsal nitelikli kültür ve dilin dışında "keşfedilmeyi bekleyen" bir gerçeklik yoktur.

Bilgi : Gerçekliğe ilişkin bilgi nesneldir. İnançların, beklentilerin, kültürel değerlerin 'onda' yeri yoktur. Bilgi ve değer farklı şeylerdir. Bilgi nesnel gerçekliğin bilişe yansımasıdır. Bilim bilgiyi sınanabilir matematikselleştirilebilen bir dille ifade eder.

Eleştiri : Bilişin (zihnin), dilin ve kültürün dışında var olan, bireyden bağımsız bir bilgiden söz edilemez. Bilgi duruma özgü ve bağlamsaldır. Bireylerin nesnelerle kurdukları ilişki ile anlamlanır *ve bu etkileşimin ürünüdür.

Doğruluk : Deneysel süreçlerden elde edilir ve bireyden bağımsızdır, bu yüzden sınanabilir. Sınanabilir olana ilişkin olduğu için doğal olarak evrenseldir. Bu nedenle "nesnesine uygun bilgi"
doğrudur

Eleştiri : Doğruluk özünde bireysel ve toplumsal bir temele dayanır. Bireyin zihni nesnel *gerçekliği olduğu gibi yansıtan bir ayna değildir. İnsanla gerçeklik arasına inançlar dil, kültür gibi ögeler de girdiği için doğru tek değildir.

Bilimsel ilerleme : Bilimin amacı evrene ilişkin nesnel doğruları araştırmaktır. Bunu görmezden gelen, nesnel gerçekliği ve doğruluğu yadsıyan kişi, kendi değer yargılarını *inançlarını ve beklentilerini ortaya koyuyor demektir. Bilim nesnel verilerin birikimi ile ilerler.

Eleştiri : Bilim aslında nesnel doğruları elde edemez. Bilimsel topluluğun kendi doğrularına ulaşmalarını sağlar. Bilimsel bilgideki gelişmeler bazı dehaların açıklanması güç, birden bire ortaya çıkmalarıyla gerçekleşir. Sistematik araştırmaların etkisi çok azdır.

Bilimsel akılcılık ve yöntem: Bilim ussal bir etkinliktir. Bu biliminsanlarının kullandığı tümevarım-tümdengelim yönteminde de açıkça görülür. Bilimsel bir çalışmanın yöntemi şudur ;
* * -problemin ya da sorunun çerçevesi çizilir
* * -soruna yönelik hipotezler getirilir
* * -hipotezlerin mantıksal sonuçları belirlenir
* * -hipotezler sınanır
* * -hipotezlere ilişkin gözlemler ve deneyler yapılır ve yorumlanır
* * -yanlış olan nesnel gerçekliğe uymayan hipotezler ayıklanır.
Bu şekilde işleyen bilimsel yöntem akla en uygun olandır ve tektir.

Eleştiri : Bilimin ussal bir etkinlik olması tartışmalıdır. Çünkü ussal olma nesneler dünyasının nesnel olarak algılanmasını şart koşar. Oysa nesneler dünyası, zihin,dil ve kültür aracılığı ile kavranmaktadır. Kimi kültürlerde nesneler dünyasına uygulanan mantık, dilsel yapıların arklılaşması nedeniyle değişik olabilir. Bu nedenle tek bir bilimsel yöntemden bahsedilemez. Yöntemsel çoğunluk esas olmalıdır.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Kuşkusuz bir biliminsanının kişisel inançları, ideolojisi, kültürü yaptığı çalışmaya etki edebilir. Aynı şekilde devletin ideolojisi de bilimsel çalışmalara aksedebilir. Ancak bu etki zorunlu bir etki olmayabilir. Biliminsanı inançlarını, kültürünü, ideolojisini bilimsel çalışmasına aksetmemesini sağlayabilir. Devlet ise bilimsel özerkliği sağlayabilirse bilim üzerindeki devletin kontrolü ve yönlendirmesi engellenebilir. Bu açıdan yukarıdaki mesajdaki eleştiri maddelerini her zaman geçerli bir kural olarak değil de göz önünde bulundurulması gereken etmenler olarak düşünmek daha doğru olabilir.

Örneğin SSCB döneminde bilimsel araştırmalara diyalektik materyalizm ve tarihi materyalizm anlayışı damgasını vuruyordu. Örneğin SSCB'li bir psikologun Eric Fromm'u savunması düşünülemezdi. Ya da bir felsefecinin Varoluşçuluk (existansiyalizm) savunusu mümkün değildi. Fanatik bir Türk milliyetçisinin Türkiye-Osmanlı tarihindeki güzel olayları bize kötü olayları ise bizim dışımızdaki etkenlere bağlaması, bazı tarihsel belgeleri görmezden gelmesi alışık olduğumuz durumlar.

Kuşkusuz inançlar, ideolojiler sıkça bilimsel çalışmlara etki etmekte, bilgiler tek yönlü toplanabilmektedir. Elde edilen bilgiler ideolojimize uygun şekilde yorumlanabilmektedir. Örneğin haçlı seferleri hakkındaki nesnel bilgiler belli olduğu halde bir tarihçi bu savaşları dinsel nedenli olarak yorumlamakta ama materyalist bir tarihçi ekonomik nedenli olarak yorumlamaktadır.

Nesnel olgu olarak günümüz batı demokrasisis kimine göre gerçek demokrasi kimine göre ise burjuva demokrasisidir.

Bu tür algı ve yorum farkları daha ziyade pozitif bilimler içinde bir alt kategori olan insan bilimleri ve sosyal bilimlerde görülmektedir.

Tabiat bilimlerinde (biyoloji, astronomi vs.) ve aksiyomatik bilimlerde (mantık, matematik, geometri vs.) bu gibi sorunlar daha az olmaktadır. Örneğin bir üçgenin içaçılarının 180 olmadığını iddia eden bir geometrici yoktur herhalde. Ya da dünya yuvarlak değildir diyen.

Sorun genellikle sosyal bilimlerde ve insan bilimlerinde görünüyor.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

"Bu açıdan yukarıdaki mesajdaki eleştiri maddelerini her zaman geçerli bir kural olarak değil de göz önünde bulundurulması gereken etmenler olarak düşünmek daha doğru olabilir. "

Sevgili cem bilime yönelik sadece ilk kısmını astığım eleştiriler ağırlıkla bilim felsefesinin ve
post-modern bilim anlayışının ürünleridir. Bu argümanlar tek ya da karmaşık biçimde dinsel
inanç çerçevesinde de dile getirilebilir. Bilimsel yöntemin sorgulanması ve bilimin bu sorgulamalarla yüzleşmesi gereklidir.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

BİLİMİN DAYANAKLARI VE ELEŞTİRİLER (2)

Hipotezlerin sınanması : Hipotezler bir soruna yönelik olası bir açıklamadır. İleri sürülen hipotezler yanlış çıkmasını olası kılan koşullarda test edilirler.

Eleştiri : Bilim insanı hipotezlerini oluşturuken nesnelliğini kaybeder; hayalgücüne, beklentilerine, inançlarına dayanır. Kimi durumlarda bilim insanı, fiilen var olan anlayışı ile çelişen verileri görmezden gelir.

Bilimin sonuçları : Bilim insanı dış dünya üzerinde etkisini artırmalı, doğayı anlamalı, dönüştürmeli *ve insan yararına sunmalıdır. Bilimin sonuçlarının tüm insanlık yararına kullanılmasını sağlamalıdır.

Eleştiri : Modern bilim doğaya zarar vermiş, ekolojik dengeyi bozmuş yarardan çok zarar getirmiş, silahlanma ve ve savaşlarda önemli rol üstlenmiştir. Öte yandan tüketim kültürünü tetikleyerek kapitalizme hizmet etmiştir.

Sekülerizm : Bilim seküler bir etkinliktir. Maddeyi ve maddi süreçleri esas alır. Mistik ve metafizik unsurların bu etkinlikte yeri yoktur.

Eleştiri : Modern bilim, dini nesneler dünyasının dışına itmiş materyalizmin yaygınlaşmasına hizmet etmiştir. Ruhsal olayları bile maddi süreçlere indirgemiştir. Bu gün yaşanan ahlaksal yozlaşmanın altında bilimin pompaladığı materyalist dünya görüşü yatmaktadır.

Quantum fiziği : Kuantum fiziği atom altı parçacıkların hareketlerini anlama konusunda yararlı bir modeldir. Bu alanda araştırmalar ve tartışmalar devam etmektedir. Şimdilik bilimin bu konuda nihai yargılara varması kesin bir şey söylemesi mümkün değildir.

Eleştiri : Kuantum fiziği evrene ilişkin mistik dünya görüşünün doğruluğunun kanıtıdır. Bu evrenin içsel yapısının akıl-ötesi ve ruhsal olduğunun göstergesidir.

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Dinle ilgili hiç bir bilimin bilim kategorisinde incelenmesini istemem...yok fıkıh mış , yok cifirmiş, yok hadis ilmiymiş...bunların insanoğlunun geleceğine dair en ufak bir yarar paydası taşıdığına inanmam.....

* *Ufoloji ve dış uzay yaşamlar arştırması bilim değildir diyende halt etmiş olur...belirtmek isterim...Koskoca evrende bir biz varız belki birde yaradan diye düşünen insanı bencil görürüm... :?

Re: Bilim ve Sahte Bilim
 

Bilim, daha güzel bir dünya için kullandığımız en önemli araçlardan biri ancak tek başına yeterli değil. Herşeyden evvel toplumsal barış, demokrasi, fırsat eşitliği gibi unsurlar sağlanmadan bilimin gelişmesi insanoğlunun mutluluğunu yeterince sağlayamayacaktır. Mesela ben şu an bilimin sağladığı şu bilgisayardan faydalanıyorum ama maddi yeterziliklerden dolayı kimi insanlar sahip olmaıyorsa bilimin tek başına insanı mutlu edemeyeceği sonucuna varabiliriz. Bunun yanında Hitler'in muhteşem biliminsanları varolabilir Von Braun gibi ancak V1, V2 gibi saldırı amaçlı füzelerin icat edilmesinin de çok sevinilecek bilimsel gelişmeler olamayacağı açık.

Demek ki önce barış, demokrasi, eşitlik gibi toplumsal değerlerin genel kabul görmesi gerekiyor. Tek başına bilimin insanoğluna yeterli geleceği iddia edilemez.

Bunun yanında bir diğer yaratıcı etkinlik olan sanatın ayrı ve çok önemli bir yeri olduğunu hatırlamamızda fayda var.

Atgözlüğü ile bakıp bilimi herşeye kadir görmüyoruz ama dini bilime alternatif veya bilimin "ulaşamadığı" alanları aydınlatan bir etkinlik olarak da görmüyorum.

Özetle bilime yönelik eleştiri ve uyarılarda seküler olanlara evet ama dinsel olanlara hayır diyorum.