Ekmek ve Pirinç üzerine

[sargon]

Bir arkadaşım yemek kitabı hazırlıyor. Arada bir benden bazı isteklerde bulunuyor. Daha önce aşure konusunda birşeyler yazmıştım. Şimdi de ekmek ve pirinçle ilgili birşeyler istedi. Onun için yazdıklarımı sizinle de paylaşmak istedim. Tabii o daha çok tarihsel ve dinsel öyküler istiyor ama benim aklıma hemen böyle öyküler gelmiyor. Bilen varsa, yazarsa sevinirim.

Bilindiği gibi bitki tapımları devasa bir konu. Tarımın başlamasıyla birlikte bitki tapımları da tarih sahnesine geliyor. Ben bitki tanrılarını pek sevmem aslında. Sanıldığının aksine çok vahşi olurlar. Çoğu zaman tapım biçimleri de vahşet içerir. İnsan kurban etme ayinleri de bitki ayinlerinden gelir. Hasat dönemi yapılır. Sonradan daha yumuşak biçimler almış olsa da Kayin'in tanrıya bitkisel ürünler sunan kardeşi Habil'i öldürmesi biçiminde Tevrat'a da sızmıştır. Azrail'in elindeki tırpan da hasat için kullanılan bir araç olmakla beraber can almanın bir simgesi olarak toplumsal zihnimize yerleşmiştir.

http://sargon.blogcu.com/Insan_Kurban_Etme/

Gelelim ekmek ve pirinç konusuna. Ben önce pirinç konusuna gireyim. Pirinç deyince ilk karşıma çıkan Japonların pirinç tanrısı İnari oldu. Ekşi sözlükte kısaca şöyle tanımlamış birisi:

japon mitolojisinde, sırtında pirinç çuvalıyla dolaşan yaşlı dede kılığında görülen tanrı.mesajlarını taşıyan iki beyaz tilki tarafından takip edilir.bu tilkiler olgunlaştıkça bilgelikleri artar ve güçlenirler.bunun göstergesi de kuyruk sayılarıdır.en yaşlı ve en bilge tilki dokuz kuyruğa sahiptir.
http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?t=inari

Diğer bütün bitkiler gibi pirinç de tanrıların bir armağanı. Sadece Japonların Şinto dininde değil Budizm ve Hinduizm'de de pirinç kutsal ve karşılığı olan tanrılar var. Doğu ülkelerinin bir çoğunda pirince bir tür kutsallık atfedilmiş durumda. Aşağıda bir pirinç tanrısı tapınağı



ve her yıl yapılan Fushimi Inari Festivalinden bir sahne



Ekmeğin kutsallığı ise bugüne kadar ulaşmış birşey. Hala oldukça güçlü. Yere düşen ekmeği yerden kaldıran müslüman inancına sadece bir nimet olarak sızmış olsa da hıristiyanlıktan geriye doğru binlerce yıl gidebiliyoruz. Bilindiği gibi efkaristiya ayininde (ekmek ve şarap ayini) ekmek İsa'nın etini, şarap da kanını temsil eder. Hıristiyanlıktan önceki mistik Helen dinlerinin de birçok tanrısının eti ekmek ile sembolize edilmiştir. Bu ayinlerde sembolik olarak ekmek ve şarap yenip içilirdi. Hasat dönemi yapılan birçok ayinde binlerce yıldır buğday yada arpa başakları kullanılıyor. Bunlar bazen yakılıyor, bazen başka sembolik törenlerle tanrıya sunuluyor.

Ama benim en çok hoşuma giden hasat öyküsü, bir dönem bazı Avrupa ülkelerinde yapıldığı kaydedilmiş olan bereket ayini. Bunun için kadınlar üstlerindeki elbiseleri çıkarıp çırılçıplak şekilde tarlada koşuyorlar. Böylece tanrıları şehvetlendirip tarlaya bereket vereceğine inanılıyor.

Ekmekle ilgili çok hoş bir yazı buldum. Ekmeği mayalamak nasıl akıllarına geldiyse gelmiş, ama mayalı ekmeğin tazı pek hoş olmadığı için tanrılara mayalı ekmek sunmak hoş karşılanmıyormuş. Tevrat'ta o yüzden RAB'ba mayasız ekmek sunulması gerekir. Mayalı ekmek sunulması yasaktır. Bu istede daha ilginç anlatımlar da var. Mesela Mısır'lılar ve Asur'lular hamuru sıcak çömleklerin içine koyup toprağa gömüyorlarmış. Bizde hala tandır kullanılır ama sanki o zamanlar bu iş için bir fırın kullanılmıyormuş gibi geldi bana. İlk fırını Yunan'lılar bulmuş. Romalıların da birayı maya olarak kullanmayı akıl ettikleri yazılıyor. Neyse ben linki vereyim, tamamı orda var ne olsa.

http://www.bugday.org/article.php?ID=225

Not: Arkadaşlar, ekmek ve pirinç öyküleri bekliyorum.