DEİSM NEDİR?
Deism ile ilgili sık sorulan sorular
Deism neye dayanır? Akıla ve doğaya. Evrene bakınca bir düzen görürüz ve bu düzen bizi bir tanrı ya da tasarımcı inancına
götürür.
Deism ateismin bir çeşitimidir? Hayır. Ateism tanrıyı reddeder. Deisme göre tanrı vardır. Deism dinleri reddeder.
Eğer deism tanrı inancını kabul ediyorsa deism ve yahudilik, islam, hristiyanlık gibi diğer dinler arasında ne fark vardır?
Deism yukarda da geçtiği gibi doğaya ve akla dayanır, vahye dayanmaz. Diğer tüm dinler vahye ya da kutsal kitaplara
dayalıdırlar. Deismde bir rahibe papaza ya da imama gerek yoktur. Deismde ihtiyaç olan tek şey kendi sağduyumuz ve düşünme
becerimizdir
Deistler tanrının evreni yaratıp geri çekildiğine mi inanıyorlar? Bazı deistler öyle düşünüyor, bazı deistler tanrının insan
davranışlarına müdahale edebileceğini düşünüyor. Örneğin, George Washington long island'dan çekilme ya da teslim olma
arasında daha riskli olan çekilmeyi seçmiştir ve kendisine niye daha riskli olanı seçtiği sorulduğunda, bunun yapabileceğinin
en iyisi olduğunu ve gerisinin tanrının taktiri olduğunu söylemiştir.
Deistler dua ederler mi? Sadece şükür ve teşekkür için dua ederler, tanrıya dikte etmezler.
Deistler tanrıyı nasıl görürler? Tanrıyı istediği kadar gücü olan ölümsüz bir varlık olarak görürüz. Albert Einsteindan
alıntı Deismin tanrı tanımı için iyi bir örnek olacaktır: " Benim dinim kendini zayıf aklımızla algılamamız zor olan sonsuz
güç sahibi üstün ruha alçak gönüllü bir şekilde hayran olmaktan ibarettir. Bu üstün düşünen gücün duyguları derinden
etkileyen ikna ediciliği, ki bu kendini anlamak mümkün olmayan evrende ifşa eder, benim tanrı anlayışımı oluşturur"
Deism bir mezhep midir? Deismin bir mezhep olması imkansızdır çünkü Deism kendine dayanmayı öğretir ve insanları daima
akıllarını kullanmaya teşvik eder. Deism otoriteyi bedeli ne olursa olsun otoriteyi sorgulamayı öğretir.
Deism vahye dayalı dinler gibi muhakemesi olmayan iddialarda bulunmaz. Vahye dayalı dinler insanları tanrının söylediklerine
teslimiyete ya da bu sözlere karşı düşünme gücünüzü ertelemeye çağırır. Bunu iman olarak adlandırırlar. Örneğin, musanın
denizi yardığına ya da isanın suyun üstünde yürüdüğüne
ya da muhammedin kuranı bir melekten aldığına inanmak ne kadar mantıklıdır? Bu masallara karşı düşünme gücünüzü ertelemek
Jim Jones'a ya da David Koresh'e inanmaya giden yolun emsalini teşkil eder.
Deismin dünyadaki fenalıklara karşı cevabı nedir? Dünyadaki fenalıkların büyük bir kısmı eğer tanrı vergisi aklımızı
kucaklasaydık ortadan kalkabilirdi. Unutulmamalıdır ki, Doğanın bulduğumuz ve ilerlemekte kullandığımız bütün kanunları-
bilgisayardan tıppa ve uzay yolculuğuna kadar- önceden beri vardı. Ama biz bilgimizi ilerletmek ve öğrenmek yerine batıl
itikadları ve korkuyu seçtik. Başarının gereği olan zor işleri becermektense kendi davranışlarımızdan sorumlu olmadığımızı
düşünmek daha çok yatıştırıcıdır.
Deism her soruya bir cevabının olduğunu iddia etmemektedir, Deism sadece bu sorulara giden doğru yolda olma iddiasındadır.
|