Ateizmin tanımı ve çeşitleri

Arkadaşlar bu başlıkta ateizm tanımını tartışmaya açıyorum. Yanlız dikkatinizi çekmek istediğim konu ateizmin doğru bir görüş olup olmadığı değildir. Bu ayrı bir konu. Bu başlıkta ateizm ne demektir, sözlük anlamı ve detaylı tanımı ne olmalıdır, bunun üzerine söylemek istediğiniz şeyleri yazabilirsiniz. Burada olgunlaşan tanım ile sol sütundaki ateizm tanımında güncelleme yapacağım.

ATEİZM:

Ateizm dilimize tanrıtanımazlık olarak çevrilebilir. Latincede yokluk belirten “a” ile din ve tanrı inancını belirten “teizm” sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur. Bu durumda kelime anlamı olarak ateizm, teizmin olmaması halidir. Ateizmi ilk adımda ikiye ayırabiliriz:

a) Pratik Ateizm: Yaşam pratiğinde din ve tanrı inancının hiçbir şekilde yer almamasıdır. Kişi din ve tanrı inancı ile ilgilenmez, bu konuları konuşmadığı gibi dinsel ibadetler ve diğer dinsel ritüellerden de uzaktır. Kişinin kendisini ateist olarak görüp görmemesi değil yaşam çizgisidir belirleyici olan.
b) Teorik Ateizm: Kişi, kendisini ateist olarak tanımlar. Bu konuda düşünür. Bilinçli ateizm seçimidir söz konusu olan.

Bu makalede asıl üstünde duracağımız ve bizim için önemli olan teorik ateizmdir. Teorik ateizm, en büyük felsefi dayanağını pozitivizmden alır. Pozitivizm ilkesine göre bir iddianın doğruluğu, o iddiaya karşı görüşlerin etkinliği ile değil, iddia eden tarafın bulgu ve kanıtlarının etkinliği ile temel kazanır. İspat veya doğruluğunu destekleyici bulgular sunmak iddiayı ortaya atanın görevidir. Bu durumda tanrının var olduğunu iddia eden teist tarafın bunu kanıtlaması gerekir, ateist tarafın tanrının varolmadığını değil. Teorik ateizm (bundan sonra buna sadece ateizm diyeceğiz) ikiye ayrılır:

1) Pozitif Ateizm: Kesin şekilde tanrının var olmadığı iddia edilir, “tanrı yoktur” denilir. Genellikle ateizm denilince çoğu insanın aklına bu gelir. Mutlak yargı söz konusudur.
2) Negatif Ateizm: Tanrının varlığını tanımamaktır. Bu tanım dolaylı yoldan “tanrı yoktur” anlamına da gelir. Göreli yargı söz konusudur. Pozitif ateizm ile olan nüans farkını daha iyi anlayabilmek için şu örneği inceleyelim:

Bir arkadaşınız, yıllar evvelinden ikinizin de ortak arkadaşı olduğunu iddia ettiği X adlı kişiden bahsediyor ve size onu hatırlayıp hatırlamadığınızı soruyor. Siz tanımı yapılan X adlı kişiyi hatırlamıyorsunuz. Bu durumda iki şekilde yanıtınız olabilir:

1) Hayır, hatırlamıyorum çünkü X adlı böyle bir arkadaşım kesinlikle olmadı.
2) X adlı bir arkadaşımı hatırlamıyorum. Böyle bir kişiyle ilgili anı, resim, belge veya benzeri bir kanıt da bulamadım.

Her iki yanıt da olumsuz olmakla beraber birinci yanıtta mutlak yargının ifade edildiğini ikinci yanıtta ise “görelilik” unsuruna önem verilerek yanıt verildiğine dikkat ediniz. Negatif ateizm buna benzer ve agnostisizm de bir çeşit negatif ateizmdir.