Alevi Şeriatı

[sargon]

Daha önce alevi tartışması başlığında *söz vermiştim bu yazıyı aktaracağımı. İnternette bulamadım ben. İlk 3 maddeyi bilgisayara aktardım. Yazdıkça kalan maddeleri de asacağım. Kaynak Alican Baytekin'in "Öteki Aleciler" adlı kitabı.

-------------------------------

Sayın Nejat Birdoğan hocamın, Anadolu ve Balkanlarda Alevi yerleşmesi adlı kitabının 169-172 sayfalarıda ‘Alevi şeriatı’ başlığıyla sunduğu bir belge var. Bu belgeyi, Malatya’nın Baliyan aşiretinden Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu’nun kendi aşiretini tanıtan kitabından aldığını yazmaktadır. Alevi hukukundan bahsederken söz konusu bu belge üzerinde durmak istiyorum. Malatya’da toplanan bazı Alevi dedeleri 12 maddelik bir Alevi anayasası düzenlemişlerdir. Alevilikle ilgili, doğrudan halkın içinden çıkmış olan bu tür yazılı belgelere pek rastlanılmadığı için daha da bir önem kazanıyor bu belge. Ben, birkısmını yakın zamanlarda kaybettiğimiz bir kısmı ise hala yaşayan yaşlılarımızla yaptığım sohbetlerde, aşağıda maddeler halinde yer alan Alevi hukukuyla aşağı yukarı aynı içerikte konuşmalara çok rastladım. Bu sohbetler banda alınmış halde arşivimdedir.
Malatyalı dedelerin 12 burçtan (maddeden) oluşan anayasaları şöyle:

Burç 1: Mürşid-i Kamil’in, mürşid’in, pir’in, rehber’in sözünü dinlemeyenler, komşular ve aileler arasında söz gezdirenler, başkalarının kapısını, penceresini, bacasını dinleyenler, yalan yere yemin edenler, ihbarcılık yapanlar, komşularını birbirine düşürenler, kendi kulaklarıyla duymadıklarını ve gözleriyle görmediklerini ‘gördüm, duydum’ diyenler, komşularve akrabalar arasında meydeana gelen kavgaları yatıştırmaları gerekirken fesat ve fitneyle körükleyenler suçludur, Buyruk uyarınca düşkündürler. Bu gibi suçları işleyenlere şu cezalar verilir.
Pir ve cemaatin huzurunda 15(onbeş) dakika ayakta bekletilir, hafif ısıtılmış bir demirle dili dağlanır ve 5(beş) sopa vurulur. Bir daha bu suçları işlemeyeceğine dair, Pir ve cemaatin huzurunda tövbe ve yemin ettirilir.

Burç 2: Kendisine ait olmayan arazilerin sınırlarını bozanlar, ağaç ve meyve ağaçlarını kesenler, sebze ve meyve bahçelerini talan edenler, çalışacak durumda olduğu halde çalışmayanlar, sahibinin rızası alınmadan bağına bahçesine girenler suçludurlar. Bunlar iki yıl Cem’e alınmazlar. Bu süre içinde yakınları dahil hiçkimse kendileriyle ilişki kuramaz. Bu iki yıl bittikten sonra üçüncü yılda rehberin öncülüğünde suçlunun boynuna bir ip takılarak pir ve cemaatin huzuruna getirilir. Pir ve cemaat huzuruna getirilen suçlu, eşek gibi üç kez anırtılır. Sonra cemaat huzurunda 4 okka (yaklaşık 5.5 kilo) kadar bir ağırlık boynuna asılarak 20 dakika bekletilir. Ardından, kızgın bir demirle el ve ayakları dağlanır ve 17(onyedi) sopa vurulur. 13 akçe halife için, 20 akçe de pir hakkı için alınır. Ayrıca, bir kurban kestirilerek Cem’e ve cemaate alınır.

Burç 3: Başkasının malını, eşyasını çalanlar, haksız yere akraba ve komşulara hakaret edenler suçludurlar. Suçluluğu bizzat şahitler tarafından kanıtlananlar, çaldıkları para, eşya ve malları sahiplerine olduğu gibi iade ederler. Eğer yok etmişlerse bedelini öderler. Her kime nasıl davranmış ve nasıl dövmüşse o kişiler tarafından aynı şekilde hakarete uğrayacak ve dövülecektir. Bu tür suçları işleyenler üç yıl pir ve cemaat huzuruna gelemezler. Hiç kimse kendisiyle ilişki kuramaz ve yardım edemez. 3 yıl sonra Rehber, boynuna bir ip geçirip köpek gibi havlatarak pir ve cemaatin huzuruna getirir, ancak cemaatten kovulur. İkinci kez aynı şekilde getirilir ve bu kez boynuna 3 okkalık bir ağırlık asılarak 20 dakika ayakta bekletilir. Sonra 40 sopa vurulup ayakları kızgın demirle dağlanır. 18 akçe halife için, 28 akçe de pir hakkı olmak üzere para cezası uygulanır. Ancak bundan sonra bir kurban keserek Cem’e katılabilir.