Doğada Hiçbir Kuralın Olmaması

[Yıldıztozu]

Doğal olan ve doğal olmayan ne demektir? Örneğin günlük dilde ''bu durum insan doğasına aykırı, şu olay fizik kurallarına aykırı, bu doğaya ters, şu ilaç doğal değil'' gibi ifadeler vardır.

Doğada hiçbir kural yoksa, mutlak bilgi de yok mudur?

Doğadaki kuralsızlık, anarşizm görüşüne sempati duymama sebep olmuştur. İkisi ilişkili midir?

Bu sorgulamalarımdan yola çıkarak açıklamalarımı yapayım.

Fizik gibi bilim dalları doğayı anlayabilmek için doğanın sözde kurallarını bulmaya çalışır. Hatta bazı fizikçiler tüm evreni tek bir kuralla, ''her şeyin teorisiyle'' açıklama amacına girerler.

Aslında keşfedilen bütün kurallar, sadece belirli şartlar altında geçerlidir. Fakat doğanın tamamı bu belirli şartlardan oluşmaz. Bu yüzden fizikte tekilliklerle veya uyuşmazlıklarla karşılaşılır. Örneğin kuantum dünyasını makro boyutlara uyuşturamamak, ya da standart modeli kütleçekimiyle uyuşturamamak gibi.

Bilimciler bu kuralcı/mutlakçı yaklaşımlarıyla sık sık hata yaparlar. Örneğin kuantum belirslzliklerine bakarak, kedi hakkında hem ölüdür hem canlıdır gibi hatalı bir genelleme yaparlar. Bu hata da kuralcılıktan kaynaklanır.

Kuralcılık sadece fizikte değil, biyolojik evrimde de yapılıyor bazen. Evrime bazı mekanizmalar atanıyor, daha sonra evrimin işleyişindeki kurallar bunlardır deniliyor. Bu kuralların dışında gerçekleşmiş evrimsel oluşumlara ise ''evrimsel sapma, yan ürün'' gibi tabirler veriliyor. Oysaki evrimde de mutlak bir kural yoktur.

Farklı örnekler:
Örnek 1: Klavyede H harfine basarsak ekranda H harfi görünür diye bir kural yoktur. Başka bir doğal sebep ekranda H harfinin ortaya çıkmasını engelleyebilir ve bu doğanın akışına ters değildir, ancak bizim alışkanlığımıza ve gözlemlerimize terstir.

Örnek 2: Elimdeki kalemi bıraktığımda yere düşmek yerine havalanıp uçmaya başlayabilir. Bu durum da yine doğanın akışına ters değildir. Doğadaki bazı sebeplerin diğer sebeplere baskın gelmesiyle ilişkilidir.
Doğadaki güçlerin çatışmasında hangi taraf baskın gelirse hareket ona yönelir.

Baştaki soruya dönersek, insanın ortaya koyduğu evrensel ve evrimsel mekanizmaların dışında gerçekleşen bir oluşum bizim açımızdan sıradışı diye tanımlanabilir ancak doğal bir sebebe dayanması açısından yine doğaldır.
Burada ''sıradışı'' derken yapılan şey, zihnimizdeki tanımlamaları, sınıflamaları ve alışkanlıkları dış dünyanın doğasıyla eşleştirme eğilimidir.

Doğanın hiçbir kuralı yoktur. Darwin'in veya Einstein'ın ortaya koyduğu evrimsel ve evrensel ''kurallar'' dahi belirli şartlar altında geçerlidir. Doğadaki şartların sayısızlığı ve değişkenliği ve bir şartın başka bir şarta baskın gelerek o şartı pasifize edebilmesi doğaya kural atanamayacağını gösterir.

Yani doğadan her şey beklenir. Pencereden atladığımda düşeceğimden bile emin olamam. Biz doğanın belirli bir bölgesinde yaşadığımız için sıradışı diyebileceğimiz olaylarla pek karşılaşmayız, çünkü şartlar birbirini kendi içinde kısmen limitlendirir. Ama ''doğaya aykırı'' dediğimiz olaylarla karşılaşma ihtimalimiz yine doğal yollarla mümkündür.