Bilim ve Felsefe İlişkisi Üzerine

[Yıldıztozu]

Bilim nedir? Felsefe nedir?
Bilim, felsefeden daha nesnel midir?
Nesnellik dereceleri aynıysa ikisini birbirinden ayıran nedir?
Bilimsel yöntemler her insanı aynı sonuca ulaştırırken akla dayalı yöntemler farklı sonuçlara mı ulaştırır yoksa aklın yolu bir midir?
Bazı bilimciler (hawking, neil tyson) felsefenin öldüğünü söyleyip eleştirmişlerdi. Buna ne dersiniz?

Sorularına dair görüşlerinizi merak etmekteyim. Ben de düşüncelerimi yazayım.

Bazen bilim ve felsefenin eş anlamlı olduğunu düşünürüm. İkisinin de maksadı; olan bitenleri anlamak ve olacak bitecekleri yönlendirmektir. İkisinde de deney, gözlem, veri esastır.
Felsefeciler laboratuara girmeyebilir, fakat deney-gözlem sadece laboratuarda yapılan bir etkinlik değildir. Toplumu ve insanları gözlemlemek de bir gözlemdir, elimizdeki nesneyi bırakmak da bir deneydir.
Elbette Higgs parçacığı deneyi için gelişmiş teknolojiye ihtiyaç vardır, fakat teknoloji de bilim ve felsefenin karışımıdır.

Yaygın görüşe göre felsefe bilime kıyasla daha öznel görülür. Sanki her filozof kafasından kendi felsefesini uyduruyormuş gibi sanılır.
Öznel kurgularıyla iş yapan felsefeciler de bilimciler de vardır. Öznellik felsefeciler arasında daha yaygındır, bu doğru. Burada ben onları değil, bilim ve felsefe anlayışımı kıyaslıyorum. İkisinin de nesnel olabileceğini/olması gerektiğini söylüyorum.

Bir örnek vereyim. Teleskopla evrendeki gezegenleri gözlemlemek bilimsel bir işken, çok sayıdaki bu gezegene bakarak kendi gezegenimizin özel olmadığını, çok sayıda gezegen arasında sıradan kaldığını söylemek ise felsefi bir iştir. Burada ikisi de gözlemseldir, ikisi de nesneldir.

Felsefenin ölüp ölmediğini tartışmak bile felsefi bir iştir. Felsefe öldü diyen fizikçi, teorik fizik de yapmamalıdır. Zira teorik fizik matematiğe ve kurguya dayanır.
Kuantum fiziğindeki rasyonel olmayan işleyişlerden dolayı felsefenin öldüğü iddia ediliyorsa bu kısma hak verilebilir. Fakat kuantum fiziğinde irrasyonellik varsa bile bu tüm evrende geçerli değildir.
Düşünce var olduğu sürece felsefe ölemez. O halde felsefenin ölümü için insanın ölümü gereklidir.

Kendimden örnek verecek olursam; eskiden anlamak için sadece bilimle ilgilenirdim. Bilim bana veriler sunuyordu. Ama bu verilerden nasıl çıkarım yapmam gerektiğini söylemiyordu. Daha sonra felsefenin gücünü gördüm. Varlığı ve hayatı felsefeyle çözümleyebildim.
Bilimle felsefe arasındaki farkı; bilim veriyi ortaya çıkarır, felsefe bu verinin ne anlama geldiğini söyler diye özetleyebilirim. Ayrıca felsefe sadece evrenin kökenini anlamakla değil, toplumun ve insanın işleyişini anlamakla da ilgilenmesi bakımından bütünsel bir bakış açısı sunar.