Harari'nin homo sapiens kitabı... düşünceler, saçmalıklar, çarpıtmalar

[karakedi]

bu kitap geçmiş zamanda elime geçmişti. ilk 15-20 sayfasını okuyup, "bu ne biçim profesör" deyip bıraktığımı hatırlıyorum. sonra okurum deyip atmaya kıyamadığım ama diğerlerinden önce okuyacak kadar da değer vermediğim bir kitap olarak sonlara koydum.

lakin forumda evrim konularını tartışırken harari'den örnek verildiği için okumaya başladım. bu başlıkta kitap hakkındaki düşüncelerimi paylaşmak istiyorum. belki sizler de ilgilenmek, katkıda bulunmak istersiniz.

///

öncelikle ilk dikkatimi çeken husus medyada Oxford Üniversitesine yapılan vurgu oldu. öyle bir lanse ediliyor ki, sanki dünyaca ünlü Oxford Üniversitesinde tarih kürsüsü var ve orada tarih dersleri veriyor. aslında doktora tezini oxfordda tamamlamış, herhalde orada doktora yapmak bile belli bir kapasite gerektiriyordur. fakat popüler medyada lanse edildiği gibi bir "Oxford şeysi" yok. israilde tarih profesörü.

kitabı şu anda türkiyede 50inci baskılarda falan olması lazım. bu kadar çok satmasını çeşitli sebeplerle açıklayabiliriz. fakat ülkenin durumuna baktığımız zaman, buradan bir evrimci bilimsel fışkırış, gençlikte bir aydınlanma yaşanmadığını söyleyebiliriz. hatta ülke tam tersine doğru gidiyor. peki harari'nin kitabı neden bu kadar çok satıyor?

///

arkasında ciddi bir "PR" çalışması olduğu belli. bilmeyenler için türkçe açıklamasını yapalım. PR ileri kapitalist ülkelerde kalıplaşmış, söylediğiniz şeyin içeriğinden çok onu söyleyen kişinin kılık kıyafeti, söylediği ortamın dekorasyonu, zenginliği, ekibinizdeki kişilerin özelliklerinin önemli olması. bir nevi makyaj, dış güzellik, allama pullama, "nezih" suratlar.

misal. sitesine girdiğiniz zaman sizi, adamın kocamadan suratı ve pahalı bir mekanda çekildiği imajı veren bir fotoğrafı karşılıyor.

hemen aşağıda ise konferans vereceği şehirlerin listesi yapılmış. bir kitap konferansının listesinden çok, kaymak tabaka için hazırlanmış metropol turizmi kataloğuna benziyor. sanki harari'yi dinlemeye değil, trump hilton otellerinin falan suit katında oda kiralamaya gidiyor gibisiniz.

https://www.ynharari.com/

///

bir iki yerde de arkasında amerikalı çeşitli lobi faaliyetirinin olduğunu okudum. fakat bunların aslı nedir diye araştıracak kadar vakit harcamak istemedim.

///

bunları abarttığımı düşünebilirsiniz. fakat bence önemli. çünkü kabuk, yazarın da kime hitap etmek istediğini ifşa ediyor. yani sana bana hitap etmiyor. bir bilim kitabından çok, plaj kitabına benziyor. ortalama bir vatandaştan çok, kalbur tabakaya hitap etmek istiyor. günümüzde böyle bir çekim gücü var biliyorsunuz. dizilerde zenginlerin hayatı, instagramda olmayan hayatların yaşanması, iphone XR S500 elite plus selfileri vs... o kültürün çekim gücünden faydalanıyor. fakat içeriğinde tabii ki homo sapiens var.

başarısını ise sanırım şunlara borçlu:

1 plajda güneşlenirken dahi tüketebileceğiniz sadelikte bir dil.
2 sık sık günümüz dünyası ile yapılan benzetmeler. aslında "dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı" şeklinde anlamsız, alakasız, zorlama benzetmeler. adam profesör işte. , alakasız, zorlama benzetmeler (çünkü ortalamanın altındaki her okur, atıyorum balzac'ın bir romanını bile okusa günümüzle ilgili bir özlü söz, sevgilisine mesaj atabileceği afilli cümle bulup çıkartmak ister. bulamazsa bu kitap eski tarihlerde kalmış deyip fırlatır atar).
3 provokatif iddialar, asıllı asılsız çarpıtmalar; kışkırtıcı, sizi koltuğunuzdan zıplatıcı "özgünlükte" muhalif fikirler. öyle ki, bunlara itiraz edecek olsanız; yenilikçi fikirlere, düşünce özgürlüğüne kapalı bir tutucu olmanız dahi an meselesi.
4 fütursuz bir apolitizm.
///

sonuç olarak Harari'nin arkasında ciddi bir şirket yapılanması, endüstriyel bir çalışma olduğu belli oluyor. buradan ciddi bir sermaye birikimi sağlandığını söyleyebiliriz.

bütün bunlara rağmen, homo sapiens arkaik kültürünün ve evrim düşüncesinin Harari sayesinde, çok sayıda insana ulaşıyor olması önemli. bu çalışmadan ise, otomatikman bilimsel duyarlığının yükseleceğini düşünmek yanıltıcı olabilir. diğer taraftan bu alanda çalışma yapan gerçek bilim insanlarının önünü tıkayacağı da söylenebilir.

zira burada aşılanan şey evrim düşüncesi ve insanın evrimsel tarihi olduğu kadar; suçun, kötülüklerin ve günahların kapitalizmin değil insanın doğasında olduğudur. harari'ye göre insan tarih sahnesine ilk çıktığı andan beri bir suç makinesi gibi çalışmakta, yakıp yıkmakta, sağa sola terör uygulamakta, bugün yaşadığımız bütün sorunların tıpatıp aynısının yüzbinlerce yıl önce de yaşandığı algısını oluşturmaktadır.

bu da sistemin elinde manipüle edilmeye hazır çok tehlikeli bir araçtır.

bundan sonraki mesajlarımda işte bu argümandan bahsedeceğim. ve merak edenler için insan evrimi, homo sapiens kültürü hakkında okunabilecek aklı başında, ticari kaygılar gütmeyen, bizi düdüklemeyen bilim insanlarının çalışmalarını tavsiye edeceğim.