Bilim Tarihinin Ozetinin Ozeti

[Andrew]

Baslik biraz garip oldu ama yine de konu iceriginde daha iddialiyim. Bu yazida eger yapabilirsem, bilim tarihini anlatacagim. Her noktaya deginmemiz mumkun degise de, ozetinin ozetinin ozetini yazacagim.

Yunan bilimi

Yunan biliminden baslayalim. M.O. 5. yuzyildan itibaren, Mezopotamya, Misir ve Anadoluda'dki erken bilimsel cabalar modern bilime pek benzemiyordu, ancak bireyler evrenin yapisina dair kavramlar gelistirmeye baslamislardi. En yuksek gelisim duzeyine ulasan bilim Yunanistan'da ortaya cikti. Bu donemin uc unlu temsilcisi Sokrates (M.O. 470–399), ogrencisi Platon (M.O. 429–347) ve Platon'un ogrencisi Aristoteles (M.O. 384–322). Bu dusunurler, hem insan davranislariyla hem de fiziksel dunya ile ilgilenmislerdir.

Aristoteles, Platon'un en buyuk, en one cikan ogrencisi olarak biliniyor. Etik, politika, biyoloji, kozmoloji ve mantik gibi bircok alanda eserler yazmislar. Zaman dilimine bakacak olursak, hakikatten tutarli bir dusunce sistemi gelistirmisler. Ancak ve dogal olarak bircok fikri de yanlistir. Fakat Aristotales'in calismalari, Helenistik donemdeki Yunan bilimini besleyen bir cesit ilham kaynagi olmustur. Ne yazik ki, daha sonraki bircok kisi onun arastirmalarini surdurmemis; gercege erismek icin ondan sonra gelenler bu Yuanli abilere basvurmak zorunda kalmistir.

Yunan bilimi gerilemeye basliyor

Yunan bilimi, Roma hâkimiyeti donemine kadar gelisimini surdurmus. Daha sonra gerilemeye baslamis. M.S. 200 yili itibariyla neredeyse yok olmus. Sonunda Roma cokunce, Cermen barbarlari Avrupa'yi ele gecirmis ve Yunan kulturu buyuk olcude kaybolmus. Orta Cag'da Muslumanlar, Orta Dogu, Kuzey Afrika ve Avrupa'nin bazi bolgelerinde genis alanlari isgal etmisler. Bu donemde, ogrenim merkezleri Arap ulkelerindeydi. Fakat bunun da bir sebebi var; bu bilim insanlari, Yunanlardan ve gelismis Cin biliminden araklamalarda bulunmuslar ve kendi katkilarini ekleyerek Avrupa biliminin temellerini de atmislardir.

Avrupa, Yunan'a ve Cin'e bakmaya baslar ve ilerlemeye baslar

M.S. 12. yuzyildan itibaren, Hristiyan Avrupa kendi bilimsel mirasini, Muslumanlarin ve Cinlilerin katkilariyla kesfetmistir. Ronesans doneminde, bircok orijinal Yunan elyazmasi cevrilmistir. Orta Cag'daki bilim insanlari cok az deney yapmislardir. Matbaanin (1454) icadi ve manyetik pusula (Cin'den) gibi Avrupa teknolojisinin baslangici, toplumu donusturmeye ve bilime yardimci olmaya baslamistir.

Bu sekilde, Orta Cag'da Avrupa, Yunan dusuncesini yeniden ele gecirip, onu kavrayarak yeni beceriler ve yeni bir entelektuel yaklasim gelistirmistir. 16. yuzyilin ortalarina gelindiginde, Avrupa entelektuel tarihinin -- tam anlamiyla--sahibi olmus ve bilim insanlari bilimin altin caginin gelecekte olacagina inanmaya baslamistir. Modern bilime giden yol bu sekilde hazirlanmistir. Bu erken donemlerdeki birkac onemli calismayla diger yazida devam edecegim.