Faik Bulut: "İslamcı Örgütler"..

[sargon]

Faik Bulut'un "İslamcı Örgütler" adlı kitabı ilk baskısını 1993'de yapmış, ama bugüne kadar sanırım bu kitap hakkında bu forumda bir yazı yazılmadı. Elime alıp okumaya başladığımda niye daha önce okumamış olduğuma hayıflandım. Faik Bulut, nefis bir çalışma yapmış. Bütün İslam coğrafyasındaki İslamcı örgütleri teker teker mercek altına almış. Farklı anlayışları, ekolleri, bunlar atasında yaşanan ayrımları ve çatışmaları birer birer işlemiş. Bu kapsamda benzer bir çalışmanın Türkiye'de olduğunu sanmıyorum.

Bulut'un kitabının iki dezavantajlı tarafı var. Birincisi yazılmasının üzerinden 14 yıl zaman geçmiş olduğu için birçok değişiklikler yaşanmış durumda. Bazı örgütler ve anlayışlar daha büyük önem kazanmış, bazı ilişkiler değişmiş durumda. Özellikle SSCB'nin yıkılmasının ardından bu konuda çok büyük değişiklikler olmuş olması muhtemel. Tabii İslamcı örgütleri yakından tanımadığım için onlarda ne gibi etkiler yapmış olduğunu bilemiyorum. Ama dünyanın politik dengelerini değiştiren böyle önemli bir olayın İslam dünyasını da sarsmış olması gerekir. İlk elden yakın coğrafyamızdan gördüğümüz İslam ülkelerindeki güçlü sosyalist-komünist- arap milliyetçisi anlayışların yerini daha ağırlıklı şekilde radikal İslam'a dönüştür. Gerçi Bulut'un kitabında bu konuda bir gelişmenin ilk dönemleri anlatılmış.

Kitabın ikinci dezavantajı ise başlangıçta bir gazete yazı dizisi olarak hazırlanmış olması. Metin daha sonra güncellemelerle genişletilmiş ve oldukça hacimli (890 sayfa) bir kitap ortaya çıkmış. Bu durum güncel ile tarihsel ilişkisini kurmak açısından bazı sorunlar yaratıyor. Örneğin bir ülkenin tarihsel sürecini doğru dürüst bilmeden direk İslamcı örgütlerin o tarihsel süreçler içindeki yerlerine geçişler yapmakta ben kendi adıma zorlandım. Örneğin Tunus bölümünü daha önceden okuduktan sonra Sudan bölümünü okurken yeniden Tunus'a bakıp aslında bazı süreçleri anlayamamış olduğumu farkettim. Ayrıca bazı eklemeler daha önce anlatılmış olan bir dönemin ikinci defa ama daha ayrıntılı anlatılması gibi geldi bana.

Bu dezavantajlarına karşın sosyalist bakış açısıyla İslamcı örgütlerin detaylı bir incelemesini sunması açısından da Türkiye'de bir ilk çalışma olduğunu sanıyorum. Ayrıca Bulut İslamcı örgütleri alabildiğine objektif açıdan incelemiş ve dilini de buna uygun bir tarzda seçmiş. Bulut'un nefis çalışmasını okursanız, okurken ülkeleri, örgütleri *ve kişileri anlamak için biraz da internet karıştırırsanız son yüzyılın dünyadaki İslamcı örgütler ve fikirler tablosu kafanızda gayet açık bir tablo şekilde oluşacaktır.

Kitaptan ilginç bulduğum bir örnek vereceğim. Aslında bu kitaptaki örgütler, anlayışlar, gruplar hakkında daha detaylı araştırmalar yapılmaya bu forumlarda da başlanılabilir. Ben ateist veya din karşıtı sitelerin bu açılardan zayıf olduğunu düşünüyorum. Ağırlıklı olarak Kuran, hadisler, tefsirler, siyerler vb. üzerinden yapılan tartışmalarla uğraştık şimdiye kadar. (Tabii bir de politik gündemi hiç sobanın üstünden inmeyen Türkiye'nin diğer sorunlarıyla) Bana kalırsa bir müslüman kardeşler örgütü, bir Seyyid Kutup anlayışı, bir Mevdudi ekolü yada HAMAS, Hizbullah, Fethullaçılık vb. *üzerine, elbette onların politik ve dinsel anlayışları üzerine de araştırmalar ve tartışmalar yapılmalı.