Nazım Hikmet

[güneşinzaptıyakın]

Selanik'te doğdu. Aslen 20 Kasım1901 olan doğum tarihi ailesi tarafından sene kaybetmemesi için 15 Ocak1902 olarak kaydettirildi.[1]
İlk şiiri ‘Feryad-ı Vatan’'ı 1913'te yazar. Aynı yıl Galatasaray Sultanisi'nde ortaokula başlar. 1917'de Heybeliada Bahriye Mektebi'ne girer. Daha sonra Kurtuluş Savaşı için Anadolu'ya geçer. Fakat sağlık nedenleri ile bahriyeden ayrılmak zorunda kalır. Bu sırada Hamidye Kruvazörü'nde güverte subayıdır.
Bolu'ya öğretmen olarak atanır. Daha sonra Batum üzerinden Moskova'ya giderek Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi’nde siyasal bilimler ve iktisat okur. 1921'de gittiği Moskova’da devrimin ilk yıllarına tanık olur ve komünizm ile tanışır. 1924'te Moskova’da yayınlanan ilk şiir kitabı ’28 Kanunisani’ sahnelenir. O yıl Türkiye’ye dönerek Aydınlık Dergisi’nde çalışmaya başlar. Dergide yayınlanan şiir ve yazılarından dolayı on beş yıl hapsi istenince yeniden Sovyetler Birliği’ne gider. 1928’de af kanunundan yararlanır ve Türkiye'ye geri döner. Bu kez Resimli Ay dergisinde çalışmaya başlar. 1938’de yirmi sekiz yıl hapis cezasına çarptırılır. 12 sene süren tutukluluktan sonra askere alınacağı ve öldürüleceği endişesiyle Sovyetler Birliğine gitmek zorunda kalır. 25 Temmuz 1951 tarihinde Bakanlar Kurulunca ülke vatandaşlığından çıkarılır ve Nazım Hikmet, mecburen büyük dedesi Mahmut Celaleddin Paşa (Konstantin Borzecki)'nın memleketi olan Polonya vatandaşlığına geçer ve Borzecki soyadını alır. Moskova'da 3 Haziran1963 tarihinde kalp krizinden ölür.





1925 yılından başlamak üzere şiirleri ve yazıları yüzünden birçok kere yargılandı. 1938 yılında orduyu ayaklanmaya kışkırtmaya çalıştığı gerekçesiyle 28 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. İstanbul, Ankara, Çankırı ve Bursa cezaevlerinde 12 yılı aşkın kaldı. Bursa cezaevinde kaldığı yılları anlatan Mavi Gözlü Dev adlı film 2007 yılında vizyona girmiştir. 1950 yılında bir af yasasıyla salıverildi. Ancak sürekli izlendiği ve çürüğe ayrıldığı halde 48 yaşında yeniden askerlik yapmaya çağrılması ve öldürüleceği yolundaki duyumlar üzerine yurtdışına kaçtı. 25 Temmuz1951 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından Türk vatandaşlığından çıkarılmasına karar verildi. Sovyetler Birliği'nde Moskova yakınlarındaki yazarlar köyünde ve daha sonra da, eşi Vera Tulyakova (Hikmet)ile Moskova'da yaşadı. Memleket dışında geçirdiği yıllarda Bulgaristan, Macaristan, Fransa (Paris), Havana, Mısır gibi dünya memleketlerini dolaştı, buralarda konferanslar düzenledi, savaş ve emperyalizm karşıtı eylemlere katıldı, radyo programları yaptı. Budapeşte Radyosu ve Bizim Radyo bunlardan bazılarıdır. Bu konuşmaların bir kısmı bugüne ulaşmıştır.


Davaları

• 1925 Ankara İstiklal Mahkemesi Davası
• 1927-1928 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1928 Rize Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1928 Ankara Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1931 İstanbul İkinci Asliye Ceza Mahkemesi Davası
• 1933 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1933 İstanbul Üçüncü Asliye Ceza Mahkemesi Davası
• 1933-1934 Bursa Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1936-1937 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
• 1938 Harp Okulu Komutanlığı Askeri Mahkemesi Davası
• 1938 Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi Davası

3 Haziran1963 sabahı saat 06:30'da gazetesini almak üzere 2. kattaki dairesinden apartman kapısına yürümüş ve tam gazetesine uzanırken geçirdiği kalp krizi sonucunda ölmüştür. Ölümü üzerine Sovyet Yazarlar Birliği salonunda yapılan törene yerli yabancı yüzlerce sanatçı iştirak etmiş ve tören siyah beyaz olarak kaydedilmiştir. Ünlü Novo-Deviçye Mezarlığı'nda gömülüdür. Mezar taşı siyah bir granitten olup meşhur şiirlerinden biri olan rüzgâra karşı yürüyen adam figürü taş üzerinde ebedileştirilmiştir.
2006 yılında Bakanlar Kurulunun Türk vatandaşlığından çıkarılmalar ile ilgili yeni bir düzenleme yapması durumu belirdi. Yıllardır tartışılmakta olan Nazım Hikmet'in Türk vatandaşlığına yeniden kabul edilmesi yolu açılmış gibi gözükmesine rağmen Bakanlar Kurulu bu maddenin sadece yaşamakta olanlar için düzenlendiğini ve Nazım Hikmet'i kapsamadığını öne sürerek bu öneriyi reddetti.
Şair Nazım Hikmet'in 2008 yılının ilk günlerinde, eşi Piraye'nin torunu Kerem Bengü tarafından, Piraye'nin evrakları arasında, “Dört Güvercin” adında bir şiiri ve 3 adet tamamlanmamış roman taslağı bulundu.




Şiir kitapları

• 835 Satır, (1929)
• Jokond ile Si-Ya-u, (1929)
• Varan 3, (1930)
• 1 + 1 = 1, (1930)
• Sesini Kaybeden Şehir, (1931)
• Benerci Kendini Niçin Öldürdü, (1931)
• Gece Gelen Telgraf, (1932)
• Taranta Babu'ya Mektuplar, (1935)
• Portreler, (1935)
• Simavna Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı (1936)
• Saat 21-22 Şiirleri, (1965)

• Kurtuluş Savaşı Destanı, (1965)
• Şu 1941 yılında (Memleketimden İnsan Manzaraları'nın 3. kitabı), (1965)
• Dört Hapishaneden, (1966)
• Rubailer, (1966)
• Memleketimden İnsan Manzaraları (İlk bölüm), (1966)
• Memleketimden İnsan Manzaraları, (1966-1967)
• Kuvayi Milliye, (1968)

Oyunları

• Kafatası (1932)
• Bir Ölü Evi (veya Merhumun Hanesi) (1932)
• Unutulan Adam (1935)
• Ferhat ile Şirin (1965)
• Sabahat (1965)
• İnek (1965)
• Ocak Başında / Yolcu (iki oyun birarada), (1966)
• Yusuf ile Menofis (1967)
• Yolcu
• Lüküs Hayat (operet)

Romanları

• Kan Konuşmaz, (1965)
• Yeşil Elmalar (yedi yazardan derleme), (1965)
• Yaşamak Güzel Bir Şey Be Kardeşim, (1967)
• Ivan Ivanovic Var mıdır Yok mudur?, ()
• Öteki Defterler (yarım kalmış Orası ve Zeytin ve Üzüm Adası isimli romanları, 2008)

Fıkraları

• İt Ürür, Kervan Yürür (Orhan Selim adıyla gazetelerde yazdığı yazılar), (1965)

Masal kitabı

• Sevdalı Bulut, (1968)