Ben gelecekte yaratilisci ve fundamentalist dinlerin kacinilmaz bir sekilde, yol ayrimina girecegini dusunuyorum. Iki secenek var. Ya degisen dunyaya, insanin kendini anlama bicimine, bilimsel gelismelere uyum saglamak icin literal yorumlarindan vazgececekler ve busekilde de sembolik yollara basvuracaklar ya da bu uyumu gosteremedikleri olcude etkilerini kaybedip giderek kuculecekler. Tarihe baktigimizda da mesela bu tarz donusumleri goruyoruz. Ornegin Aydinlanma doneminde Voltaire gibi isimler geldiler gectiler. Bunlar esasinda Tanri'yi reddetmiyorlardi ama daha cok, akli ve elestiriyi one cikariyorlardi. Bu sekilde sorgulanamaz ve kati din anlayislarini sarsmislardi. Bu, dini ortadan kaldirmadi ama insanlarin en azindan bakisini degistirdi.
Bu sekilde din bir sekilde eridi yada dolambaci yollara basvurdu. Ben bugun de benzer bir surecten gectigimizi dusunuyorum. Ve gelecekte daha buyuk bir gevsemeye sahit olacagimizi varsayiyorum.
Fakat soyle bir sey de var.
Bilimde, felsefede ve insani anlama cabasinda cok ciddi ilerlemeler var; evrim, biyoloji, norobilim, bilinc calismalari ve psikoloji, bunlar bize insanin yalnizca basit fiziksel sureclerle ACIKLANAMAYACAK kadar karmasik bir varlik oldugunu gosteriyor. Ki insan sadece madde degildir---- Bu noktada sadece fundamentalist dinlerin degil, ayni zamanda 19. yuzyildan kalma materyalizm/ateizmin de 21. yuzyila ayak uyduramadigini goruyorum. Kendisini maddecilige hapsetmek, olasi dusuncelere, goruslere, gelisen ve degisen bilgiye kendini kapatan, anlam, deger, bilinc ve deneyim gibi meseleleri aciklamakta giderek daha yetersiz kalan materyalizm modasini kaybedecek. Tipki maxsistler gibi. Gunumuzde bakin marxsizim de kalmadi, neredeyse yok olup gitti. Gunumuzde bazi akli basinda insanlar, artik yalnizca nasil calistigimizi degil, neden deneyimledigimizi ve nasil anlam urettigimizi biraz olsun ateist dogmalardan ozgurleserek sorguluyor. Bu yuzden ozgur dusunmede hem idealizmin hem de materyalizmin modasi gecmis prangalarindan siyrilmak onemli. Bu dogrultuda, hikaye oldugu belli olan kati literal din anlatilari ve her seyi aciklayabildigini iddia eden basit materyalist cerceveler ancak psikolojik tatmin saglayabildikleri olcude var olmaya devam ederler.
'baglilik düşünmemek demektir. düşünmeye gerek duymamak demektir' Orwell, 1984...
|