Çİn kaynaklarinda tÜrkler

[boğaziçi]

on turkler hunlarin kuzeyinde ki suo devletinden gelmektedir.burada ki suo devletinin,sakalari gosterdigini cinli turkolog ysing-ching,turk tarihi eserinde belirtiyor.ayrica weinname adli cin kaynaginda yuksek tekerlekli arabalilar kissasinda,uygurlarin ecdadi ile ilgili olarak su bilgileri veriyorlear; yuksek tekerlekli arabalilar,eski ti lerin soyundan(tikler) gelmektedir.uzakdogu tarihcileri buradaki tiklerin turkler oldugunu tanri daglarinin etekleri,yukari ili vadisi,cu,talas ve narin vadilerinde oturduklarini ve bunlain turklerin ecdadi kabul edilen sakalarin bir kolu oldugu kanaatindeler.ti ve jonglar hunlardan once cinin kuzeyinde yasayan ilk turk topuluklar olarak kabul edilmektedir.sinolog eberhard a gore CHOU HANEDANI ni kuranlar aslen turk kabilesi idiler...

simdi bakalim bu chou hanedani nerede kurulmus ve bu hanedani kuranlar nerede yasamislar...

sinolog w.eberhard a gore CHOU HANEDANI ni kuranlar aslen turk kabilesi idiler...onlar cin in shang hanedani zamaninda(mo 17.yy-mo 11.yy)bile batida(orta asya da) ufak bir devlet kurmuslardi.bunlarin bronz arabalari ve savas arabalari vardi.bu iki hanedanliklar arasinda evlenmeler bile olmustu.CHOU HANEDANI nin ilk merkezi HIS-AN-FU(simdiki cin in SHAN-SHI ve HU-NAN eyaletlerinin arasi)idi.( bahsedilen beyaz piramitlerin oldugu yer XI-AN )his-an-fu nun cevresinde turklerden ve mogollardan mutessekkil gocebelerle yari gocebe tibetlilerde bulunuyordu.

Ti(tik-turk) ve jonglar ve onlarin kurdugu CHOU HANEDANI ile ilgili bilgileri biz,cin in shih-chi(tarihi haritalar),han-shu(ha hanedanligi yilligi) ve hon han-shu(sonraki han hanedanligi yilligi) gibi yilliklarindanlardan bulabiliyoruz.batili bilim adamlari iste bu cin yilliklarinin bilgileri isiginda,eski step kavimleri ve onlarin kurduklari hanedanliklar hakkinda bilimsel calismalar yapmislardir.bunlarin icinde h.g.crell,the british china adli eseriyle,h.holoun ``seit wann kannten die chinesen die tocharer oder die indogermanen uberhaupt?`` ve ``contributions o the history of clan s. in ancient china``adli eserleriyle w.eberhard,cin tarihi,cin in simali komsulari, ``turk kavimleri hakkinda cince vesikalar``adli eserleri en basta gelenlerdir.

Ti(tik-turk) ve jonglarin kurduklari chou hanedani,mo 771 deki bir isyan sonucu hanedan ailesine mensup bir prensin 770 de cin in ic kismindaki lo-yang da tahta gecmesiyle dogu chou hanedani(mo770-mo256)ismini aldi.ti (tk-turk) ve jonglar artik bundan sonra yavas yavas bozkir geleneklerini unutarak cinlilesmeye baslamislardi.ancak kuzeyde alan topluluklar cin etkisinden uzakta eski geleneklerini ve kimliklarini korudular.mo.4.yy da asya nin kuzeyinde buyuk bir siyasi ve askeri guc olarak ortaya cikan HUNLAR iste kendi geleneklerini koruyan step kavimlerinin varisleriydi.

Hunlar hakkinda ilk kayitli bilgiler cin kaynaklarinda bulunmakta.cin in en eski yazili tarih belgeleri shang sulalesi zamaninda(mo 17.-mo11)itibaren baslar.ancak soyle bir durum da vardir;cin i ilk defa birlestiren ve ch imparatorlugunu kuran imparator chin shih-huang,artik cin tarihinin kendi donemiyle basladigini iddaa ederek o zamana dek tutulmus tarih kayitlarini yok etmis ve tarih yaziciligi duraksamistir.han imparatorlugu doneminde (mo206-ms 220)gelince tekrar tarih yaziciligina onem verilmis ve cin deki ilk resmi tarih olan shih-chi bu donemde yazilarak cin de daha sonra yazilacak olan butun tarih kitaplarina ornek teskil etmistir.

KAYNAKLAR: orta asya turk tarihinin kaynaklari varis cakan/z.v. togan umumi turk tarihine giris/w.eberhar cin tarihi/ayse onat hun devrine ait baslica cin kaynaklari…..

[boğaziçi]

Çİn kaynaklarinda tÜrkler 2



Hunlar hakkindaki ilk kayitlar bilindigi gibi Cin kaynaklarinda bulunmaktadir. Cin in en esi yazili tarih belgeleri Shang Sulalesi zamanindan(m.o 17-m.o.11)itibaren baslar. Cin li tarih arastirmacilarin iddaalarina gore Cinliler m.o.841 yilindan itibaren tarihi olaylari kronolojik bir sekilde kayit etmeye baslamislardir. Ancak Cin i ilk defa birlestiren ve Ch imp.kuran imparator Ch’in Shih–huang, artik Cin in kendi doneminde basladigini iddia ederek o zamana kadar tutulmus tarih kayitlarini yok etmistir.

Hunlar hakkinda bilgi veren ilk Cin yilligi Shih-chi(tarihi hatiralar/tarihname)dir. Bunu Hunlarin cagdasi olan Han imp. Han-hu(hannama) ve Hou-Han-shu(sonraki hanname) takip etmektedir. Bunlarin disinda Chin-shu yilligi,Wei-shu ve Pei-shih gibi kaynaklarda Asya Hunlari ile ilgili bilgileri buluyoruz.(Chin imp,Wei sulalesi ve Kuzey Sulaleler Yilligi)


Sira bu kaynaklardan edindigimiz cok onemli bilgilerde…

Bu kaynaklardan edindigimiz bilgilere gore,hunlar Cin in kuzey ve kuzey batisinda yasayan en eski kavimlerden olup, Cin in kuzeyindeki step kavimlerinden olan Ti ve junglar ile akrabalardir. Cin in eski Tang ve Yu devirlerinden (m.o. 22.yy-m.o.17.yy) once onlara ‘Shan-jung’,(dag junglari),’Hsun-yu’ denirdi. Hsia Sulalesi devrinde (m.o.21.yy-m.o.17.yy) onlari Cinliler ‘Ch un-wei’ adi olarak zikrettiler. Yin devrinde (m.o.17.yy-m.o.11.yy) Hunlara ‘Kuefei-fang’ .Chou devrinde (mo.11.yy.-m.o.3.yy) ‘Hun-yu’ ,kavgaci devletler devrinde(m.o. 475-m.o.221) ‘Chao’ ve Ch in ve Han devrinde (m.o221-m.o.220) ,’Hsiung-nu’ dendi. Bundan baska yine Hunlara ‘hu’ denildigi de biliniyor. Cin tarihcileri hunlarin soyunun Cin in kuzeyinde ki Hsia hou-shih ailesine kadar gittigini iddia etmektedirler. Soyle ki, Hsia Hpu-shih Ailesine ait bir kayitta ‘Hsia Hpu-shih Yu eski Hsun un yerine gecti. Bunlarin beyligine Hsia denirdi. Bu yuzden onlara Hsia Hou-shih dahi denilmisti iste bunlar onlarin atalari idi’ seklindeki bilgilere rastlanmaktadir.

Cin kaynaklarindan edindigimiz bilgilere gore m.o.4.yydan itibaren Cin in kuzey ve kuzey bati taraflarinda yasamakta olan Hun kabileleri oldukca guclenmeye baslamislar ve Orhun-Selenga irmaklari,Otuken havalisi, Ongun irmagi uzerindeki Karakurum ile Ordos bolgelerini merkez yaparak etrafa yayilmislardir.

KAYNAKLAR:varis cakan orta asya turk tarihinin kaynaklari /z.v. togan umumi turk tarihine giris/w.eberhard cin tarihi/ayse onat hun devrine ait baslica cin kaynaklari hakkinda notlar

Devam edecek…

Devaminda; …ilk defa Cin kaynaklarinda m.o.318 yilinda Hun imp. ile yapilan anlasmalardan sozedilmekte.buradan da anlasiliyor ki Hun imp. Batur Tanrikut doneminden en az 100 yil once mevcut idi.(Hun Imp. kurulusu m.o. 4.yy dan itibaren baslamakta-elde kalan kayitli bilgilere gore ki, sozlu kaynaklar(rivayetler-destanlar) , kitabeler,seyahatnameler ve arkeolojik kaynaklar da mevcuttur)


Duzeltme: birinci bolumde ‘bunlarin bronz arabalari ve savas arabalari’ yazimi yanlis olup dogrusu ‘bunlarin bronz silahlari ve savas arabalari’ dir.ayrica bilgisayarim ing. oldugundan turkce karakterler yoktur,ozur dilerim.

[boğaziçi]

ÇİN KAYNAKLARINDA TÜRKLER 3


Hun adinin m.o. 1000 yillarinin basinda ortaya ciktgi iddia edilmis olmasina ragmen, Hun Imp. kurulusu m.o.4. yydan itibaren baslamakta ve ilk defa cin kaynaklarinda m.o. 318 yilinda Hun Imp. Ile yapilan bir anlasmadan soz edilmektedir. Yani buradan anlasiliyor ki Hun Imp. Batur Tanrikut(Mete Han) doneminden en az yuz yil once mevcuttu. Kaynaklar Hunlarin m. o. 3. yy baslarinda Asya’nin en guclu devleti haline geldiklerini ve m.o. 216 senesinde Cinlilerin, Turklere karsi Cin Seddi’ni yapmak zorunda kaldiklarini anlatmaktadir. Ancak Hun tarihinin Batur Tanrikut donemine kadar ki kismi Cin kaynaklarinda gecmemekle beraber, efsanelere ve soylentilere dayanmaktadir. Cin kaynaklarinda Hunlarla ilgili belgeler, Batur’un (Mo-dun Mete) tarih sahnelerinde gorunmesiyle cogalmaktadir.


M.o. 2.yy da yasamis olan Cin tarihcisi Tssu Ma-ch’ien Hun tarihine mitoloji caglarindan itibaren baslayarak Batur tanrikut dnemine(m.o.209-m.o.174) kadar gelmis ve Hun Imp. Kurulus sebeplerine aciklik getirmeye calismistir. Hun Imp. Da Cin Devleti kadar eski oldugunu belirtmek icin uzun bir calisma yapmistir. Buyuk Hun Imp. Bilindigi gibi Batur kanrikut doneminde en ihtisamli donemini yasamistir. Asya Hunlari bazi ic ve dis nedenlerden oturu m.o 58-m.s. 48 yillarinda kuzey ve guney diye iki kez bolunmus ve Asya’daki gucunu kaybetmeye baslamistir. Hunlarin bir bolumu batiya kayarken, bir bolumu de Cin iclerine girerek kuzey sinir bolgelerine yerlesmislerdir. Hun kabilelerinin sayisi Cin kaynaklarindan ogrendigimize gore bu bolgelerde 19 u bulmus ve kendi idarecileri tarafindan yonetilmislerdir. M.s.300 lu yillarda Cin’de cikan ic savas Cin’in otoritesini sarsmis ve bunu Hun ve diger kavimlerin bagimsizliklarini ilan etmeleri takip etmistir. Bunlarin icinde ;
1- Bir Hun prensi olan Li Yuan-hai tarafindan kurulan On Chao Devleti (Ch’ian-chao kao/m.s.304-329)
2- Shuh-le tarafindan kurulan Arka Chao Devleti(Hou-chao kuo/m.s.319-351)
3- Chu-ch’u (Meng-hsun) tarafindan bugunku Cin’in Kan-su bolgesinde kurulan Kuzey Liang Hanedanligi (pei-hang kuo/m.s.401-439)
4- He-lien Popo tarafindan Ordos bolgesinde kurulan Hsia Devleti(Hsia-kuo/m.s.407-431)
bu dort devlet Hun kabileleri tarafindan kurulmustur.


Bu kurulan devletlerden Kuzey Liang Devleti 439 yilinda Tabgac hukumdari T’i-wu’nun saldirisina ugramis, saldirida cok sayida insane katledilmis ve cok az sayida insane kurtulabilmistir. Iste bu kacip kurtulan grubun arasinda bulunan ve Asina soyuna mensup olan Bumin ve kardesi istemi 6.yy da Gokturk imp. Kurmustur.


Not:not olarak eklemekte fayda goruyorum,son arasirmalar isiginda ve yine belge ve yazitlara dayanarak turk tarihinin karanlikta kalan bolumunu aydinlanmasinda bir donum noktasi olan kazim mirsan hoca’nin gok turk yazisinin aslinda ökük türük olarak okundugunu ve bu kurulan devletin adinin türük bil oldugunu ve baska devletlerinde oldugunu kitaplarinda,yazilarinda ve aciklamalarinda anlatmistir.
(türük bil -879 baskent AT-OGi-BOLIQ, devlet -774 te Selene'ye tasiniyor fakat oguz beylerinin kendi istekleriyle Cin yonetimine yonelmeleri sonucunda Turuk Bil de hakan secimi yontemi aksamistir. Bu donem QANIM IL ETIRIS'in hakan olmasiyla bitiyor.
Ikinci türük bil(-879/+580)ICUUM APAM,BUUMIN QAGAN ISTEMI gercek adiyla 5 kagan sulalesiyle 1450 yili kapsayan TURUK BIL I kurmuslardir)
ayrica bir cok arastirmacinin da artik bu konularla ilgili bircok kitabi bulunabilmektedir.


Devam edecek…




KAYNAKLAR:varis cakan orta asya turk tarihinin kaynaklari /z.v. togan umumi turk tarihine giris/w.eberhard cin tarihi/ayse onat hun devrine ait baslica cin kaynaklari hakkinda notlar/ayse onat, kuzey cin’de kurulan hun devletleri,haluk arcan,on- turk uygarligi ,resmi tarihin cokusu

[boğaziçi]

ÇİN KAYNAKLARINDA TÜRKLER 4



Bu bolumde, Tunc devrine inen bazi kaynaklardan soz ederek konuya devam etmek istiyorum. Guney Sibirya’dan Altay, Sayan daglarina oradan da Idil-Volga nehirlerine uzanan genis sahada etkili olan Afanassievo Kulturu(m.o. 3000-1700) ve bu kulturun devami ve gelismis sekli olan Andronovo Kulturu(m.o.1700-1200) ve Cin’in kuzey ve kuzeybati bolgelerinde, Cin’in kuzeyindeki eski step kavimlerinden Ti(tik-turk)ve Junglarin izini tasidigi soylenen, Lung-shan Kulturu(m.o.3000-1000)ortaya cikmistir.


Andronovo Kulturu doguda yukari Yenisey vadisinden Baykal golu, ve Selinga Nehri’ne, guney ve guney batida Tanri daglari, Ili nehri, Irtis nehri, ve Yayik irmagi boylarina kadar, batida Sibirya uzerinden Don nehrine kadar olan sahada etkili olmustur. Bu kulturun, TURKLERIN atalari olarak kabul edilen atli savasci beyaz irk Breaksefallar tarafindan meydana getirildigi anlasilmistir(b.ogel-islamiyetten once turk kultur tarihi). Bu kultur tarihine ait ornekler ise, genis agizli, duztabanli, kulpsuz ve suslu comlekler, suslenmis koseli seramikler, kasiklar,kemikten yapilmis igneler, ok uclari, baltalar, kabzali hancerler, tunc ve altindan yapilmis ziynet esyalaridir. W. Ebergard’a gore Cinliler tuc yapmayi Turklerin atalarindan ogrenmislerdir. Arkeolojik kalintilar arasinda yine sekil verilmis bakir malzeme ile tas levhalarla kaplanmis mezarlar bulunmaktadir. Bu kulturun etkisi arkeologlara gore Hunlara kadar surmustur.(demir devri kaynaklari sonra ki bolumde devam edecek.)

&


3. bolumde not olarak aktardigim bilgiler son derece onemli. Tekrar etmekte fayda goruyorum. Son arastirmalar isiginda ve yine belge ve yazitlara dayanarak Turk tarihinin karanlikta kalan bolumunu aydinlanmasinda bir donum noktasi olan kazim mirsan hocanin GÖK TÜRK yazisinin aslinda ökük türük olarak okundugunu (bunun nedenini kazim mirsan, arastirma yapan bilim adamlarinin turkce bilmemesinden kaynakladigini aciklamistir) ve bu kurulan devletin adinin türük bil oldugunu ve baska devletlerin de oldugunu kitaplarinda, yazilarinda ve aciklamalarinda anlatmistir.
(türük bil -879 baskent AT-OGi-BOLIQ, devlet -774 te Selene'ye tasiniyor fakat oguz beylerinin kendi istekleriyle Cin yonetimine yonelmeleri sonucunda Turuk Bil de hakan secimi yontemi aksamistir. Bu donem QANIM IL ETIRIS'in hakan olmasiyla bitiyor. Ikinci türük bil (-879/+580)ICUUM APAM,BUUMIN QAGAN ISTEMI gercek adiyla 5 kagan sulalesiyle 1450 yili kapsayan TüRüK BiL’i kurmuslardir)



3. bolumde kaldigimiz yerden devam ediyoruz. Cin kaynaklarinda m.o.4.yy dan itibaren ‘Hsiung-nu’ denilen, Avrupalilarin ise ‘Hun’ dedigi topluluk ‘turk’tur. Bu arastirmalara ve kaynaklara bakacak olusak uzun bir liste olusturabiliriz. Soyle ki; J. De Guignes(hisorie generale des huns, des tures des Mongols et des autres tartars occidentaux), Friedrich Hirth(ueber wolga-hunnen und hsiung-nu), W.Eberhard(cin kaynaklarina gore orta ve garbi asya halklari), L.Bazin(un texte proto-turk du 4 e siecle: le distupue hiong-nou du tsin-chou), W.samolin(hiung-nu,hun,turk), G.Clousen(turk,mongol,tungus) diye devam ediyor… burada adi gecen batili bilim adamlarinin yanisira, rus bilim adamlarinin da calismalari bulunmaktadir(ornek olarak; N.Y.Bucirin,I.N.Gumilev ve digerleri)
Asya Hunlarinda sonra Hunlarin soyundan geldigi soylenen Tabgaclar (T’o-pa) m.s.4.yy da Cin’de Kuzey Wei Devleti (m.s.386-534)ismiyle guclu bir devlet kurmuslarlarsa da bunlar daha sonra Cin’in ic sinirlarina yerleserek Cin usulu ile devleti idare etmeye baslamislar ve Turk ozelliklerini kaybetmislerdir.


Asya’da Buyuk Hun Imp. Devri sona erdikten sonra Turk(Hun) kabileleri Cin’in kuzey sinirlarinda baslayip Kuzey ve Kuzeybati Asya, Orta Asya, Urallar ve Hazar Denizi’ne kadar olan sahada daginik halde yasamaya basladilar. Bunlarin bazilari yabancilarin hakimiyeti altina girmek zorunda kaldi. Bazilari Cin’in kuzey sinirlarina gelip yerlesti. Bazilari Asya’nin kuzeyinden batiya dogru goc ederken, bazilari Afganistan uzerinden Hindistan’a ulasti ve gittikleri yerlerde farkli isimlerde devletler ve imparatorluklar kurdular. Ama yurtlarindan ayrilmayanlar(burada sunu eklemek istiyorum, bu sunu ispatliyor ki Turkler GOCEBE degil GOCMEN dir. Bunu artik bir cok arastirmaci da soylemektedir) kopamayanlar yani Orta Asya’dakiler ise guclu bir Turk devletinin hakimiyeti altinda olmasa da kendi kabile veye kabile birliklerinin olusturdugu hakimiyetler altinda yasamaya devam ettiler. Cinliler bunlarin hepsine ‘Dingling’adini verdiler. Otto Franke’ye gore bunlarin ana yurtlari Orhun bolgesi idi. Dingling kabilelerinin Kuzey ve Kuzeydogu Asya’da yasayan kismi, Cinlilerin Wei Hanedanligi dedikleri Toba Devleti’nin kurulmasinda onemli rol oynamislardir.


Devam edecek…


KAYNAKLAR:varis cakan orta asya turk tarihinin kaynaklari /z.v. togan umumi turk tarihine giris/w.eberhard cin tarihi/ayse onat hun devrine ait baslica cin kaynaklari hakkinda notlar/ayse onat, kuzey cin’de kurulan hun devletleri/haluk tarcan on-turk uygarligi ,resmi tarihin cokusu/b.ogel gokturklerden once orta asyada ki turk devletleri/ I.kafesoglu turk milli kulturu

[milomanara]

Elinize sağlık sayın boğazici, bir ricam olacak, anlıyorum ki Çin dili ve tarihi ile ilgilisiniz;

Şu wade-giles isimlendirmelerin pinyin'larını yazamaz mısınız? Bir de Qin Shi Huang dönemini biraz daha açabilirseniz, çok sevinirim, şu terracotta savaşçıları falan vardı, onların üzerinde Türk etkisi var mı hiç?

[sargon]

Bogazici, tesekkür ederim, simdiye kadar Cin tarihi ile hic ilgilenmemistim. Sizin sayenizde biraz birseyler ögrenecegiz sanirim. Tabii ki elimin altinda hicbir kitap yok. Bu yüzden simdilik internetten ögrenmeye calisacagim. Ben daha Zhou hanedanindayim. Bu hanedanin kurucularinin Türkler oldugu iddia ediliyormus. Eberhard'in kitabini internet sahafinda gördüm ama, getirtmem zor, acaba internette olan yazilari da var midir? Bir de ben Zhou hanedanina internetteki kisa bilgilerden bakiyorum. Ornegin wikipedi sayesinde ulastigim su sitelerden:

http://www.history-of-china.com/Zhou-dynasty/
http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html#zhou

Buralarda bu konuda birsey bulamadim. Bana verebileceginiz hemen internetten ulasabilecegim kaynak var mi?

Benim asil ilgimi ceken sey Cin'de daha Zhou hanedaninda feodalizmin ortaya cikmis olmasi. Burda bahsedilen feodalizm Avrupa'da yasanan feodalizme benzer özellikler tasiyor mu, yoksa Sümerlerdeki yada antik Yunan'daki gibi sehir devletlerinden olustugu icin mi feodalizm deniliyor. Ornegin söyle deniliyor:

The term feudal has often been applied to the Zhou period because the Zhou's early decentralized rule invites comparison with medieval rule in Europe. At most, however, the early Zhou system was proto-feudal (), being a more sophisticated version of earlier tribal organization, in which effective control depended more on familial ties than on feudal legal bonds

http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html#zhou

Bu sistemleri karsilastiracak olsaniz ne derdiniz?

[boğaziçi]

Tesekkur ederim milo manara ve sargon,
suradan baslamak istiyorum (not olarak ilk bolumde yazdigimi kopyaliyorum ; cin i ilk defa birlestiren ve ch imparatorlugunu kuran imparator chin shih-huang,artik cin tarihinin kendi donemiyle basladigini iddia ederek o zamana dek tutulmus tarih kayitlarini yok etmis ve tarih yaziciligi duraksamistir.han imparatorlugu doneminde (mo206-ms 220)gelince tekrar tarih yaziciligina onem verilmis ve cin deki ilk resmi tarih olan shih-chi bu donemde yazilarak cin de daha sonra yazilacak olan butun tarih kitaplarina ornek teskil etmistir.)ch’in shih-huang(m.o.259-210) m.o 247 yilinda 13 yasinda ch’in tahtina geciyor.m.o.221 yilinda Cin tarihindeki ilk birlesik ve feodal yonetim olan(kolelik toplumundan sonra) ch imp.kuruyor(han,zao,wei,yan,chu ve ch yi birlestirip imp. kuruyor. ben konu cin kaynaklarinda turkler oldugu icin ayrintilara girme geregi gormedim.) ying zheng, ‘Shih Huang’ ‘ilk imparator’. Fenfeng(imp,cocuklarinin topraklari parcalamasi) sistemi birakilarak Xian sistemi(yani il ilce sistemi getiriliyor)yaptigi en buyuk kotuluk ise butun beyliklerin tarih kitaplarini ve konficyus kitaplarini yaktiriyor.cin seddi’ni yapminini baslatiyor ve yapimi 37 yil suren terra cotta heykellerini yaptiriyor. Soylenenlere gore butun askerleriyle (orduya ait ne varsa) gomulmek istemis fakat veziri boyle bir durumun kabul edilemeyecegini, bunun terine bu heykellerin yapilmasini onerir. Nedeni ise ‘dusmanlardan korunmak’, ‘kotuluklerden korunmak’, ‘en iyi savascilarla birlikte gomulmek’. Buradanda heykeltraslikgin ne kadar eskiye gittigini aliyoruz. Tunc devri kaynaklarinda turklerin bircok(ve suslu comlekler, suslenmis koseli seramikler, kasiklar,kemikten yapilmis igneler, ok uclari, baltalar, kabzali hancerler, tunc ve altindan yapilmis ziynet esyalaridir. W. Ebergard’a gore Cinliler tuc yapmayi Turklerin atalarindan ogrenmislerdir.) seyi bildiklerini (hatta -10000 lere inen ,onlardan da sozedecegim) yazmistim. Pinyin ve wade-giles(yanilmiyorsam 18oo’un sonlarinda) Cinceyi,latin alfabesi olarak yazmaya yarayan sistemler. Pinyin ’79 da resmi oluyor.
Sayin sargon,acikcasi ben butun bilgileri kitaplardan almaya calisiyorum, internet ne kadar saglikli olabilir ki..o yuzden ben internette kaynak biliyorum diyemeyecegim.

[OQONUC]

W. Ebergard’a gore Cinliler tuc yapmayi Turklerin atalarindan ogrenmislerdir.) seyi bildiklerini (hatta -10000 lere inen ,onlardan da sozedecegim) yazmistim.
...............
Sevgili Boğaziçi;

Bu cümlenizi açarmısınız. -10.000 lerde Asya da toplayıcılıktan başka yerleşik bir düzen mi vardı ? Ben mi yanlış anladım yoksa.

Eğer öyle bir durum söz konusu ise özellikle burada ön tarih hakkında yazılan bir çok yazının temeli çöküyor sanki.

Konu gerçekten de çok ilginç. :brick:
Selamlar

[boğaziçi]

selamlar oq, konuyu dagitmadan gitmeyi planliyorum, burada daha cok cin kaynaklarindan soz ediyorum ama arada baska kaynaklarida ekliyorum.zamani gelince onlari da yazacagim, konunun bolunmesi dogru olmaz, baglantili ilerlemek gerekir.tekrar selamlar

[boğaziçi]

ÇİN KAYNAKLARINDA TÜRKLER 5



Bu bolumde devam etmeden once cok onemli gordugum ve dorduncu bolumde soz ettigim demir cagi kaynaklarindan soz etmek istiyorum. Boylelikle tek bir hedefe yonelik yazmaktansa, araya baska konu ve kaynaklar ekleyerek daha akici konu takibi yapmayi planliyorum. Ileriki konularda ve kaynaklarda, surekli Cin’in buldugu soylenen ipek (miladi donem oncesi orta asyada ipek) konusuna da girip, kaynaklariyla ipegin nereden geldigine de deginecegim. Simdiye kadar ki bolumlerde goruyoruz ki (kaynaklara dayanarak), orta asya’da genis bir alanda turk mevcudiyeti ve kulturu var. Ch’in shih-huang (m.o.259-210), kendi doneminde tarih yaziciligini duraksatmis ve kendi fikirlerine uymayan butun beylik kitaplarini ve konficyus klasiklerini yaktirmistir, hatta bu kitaplari gizlice saklayan veya yayan kisileri de oldurtmustur. Han doneminde(m.o.206-m.s.220), eski yazilardan parcalar derlenip elden geciriliyor, Konficyus’a ve tarih yaziciligina verilen onem artiyor. Yakilan kitaplarda ne oldugunu bilemiyoruz. (cin deki Turfan’ da bulunan en eskisi 4000 yillik (loulan) turk mumyalarindan ileride soz edecegim-kuzey liang hanedanligi m.s.401-439 bunun devami olanlou-lan kralligi m.s.442-460- ayrica cin XI-AN daki beyaz piramitlerin, cesitli girisimlerle arastirmaya acilmasi, tarihin aydinlanmasi icin onemli bir donum noktasi olacaktir.)


Tarihci, etnolog, cografyaci Prof.L.N.Gumilev de ‘tekerlekli arabalarin, kagnilarin, uzengi ve denk takimlarinin ilk defa Hunlar ve takipcileri GÖK TÜRK’ ler(ökük türük - türük bil) tarafindan icat edildigini’ soyler.


Baska kaynaklara bir gozatacak olursak, AN (ANO) UYGARLIGI (m.o.6000-m.o.8000): Turkistanda 1904-1908 yillarinda arkeolog Raphael Pumpelly’in ekibi yaptigi Ano kazi calismalarinin sonucunda bir zaman cizelgesi yapmistir (bugunku Turkmenistan’in Ahal/Akal vilayeti Askabat sehri yakinlarinda). Bu cizelgeye gore Turkistan’da atlarin ehlilesmesi m.o.6000-m.o.8000 arasi, bakir yani metalurji isleme isliklerinin kurulmasi ise m.o.6000 ve oncesine ulasir. Ano 1 ve Ano 2 kulturlerine ait cokca bakir esyalar (kursun ve bakir borular,bakir burma,bakir toplu igne, bakir zimba ,bakir kilic, bakir mizrak, cift bakir telden mamul bukulmus halat-bu aletin adi eyef- ) mevcuttur (Semsettin Gunaltay yakin sark-elam ve mezopotamya). Arkeolojik bulgulara gore dunyanin ilk bakir isletme bolgesi Turkistan’dir. m.o.6000 yilindan onceye giden bu bakir bukulmus tel, m.s.2000 yili anadoluda kullanilan eyef ’in ta kendisidir. Bu aletseklindedir ve ayni zamanda B harfini yani on turklerin OB tamgasini isaret etmektedir. Askabat bolgesine yakin Talas vadisindeki tas yazitlarin karbon analizleriyle belilenen m.o. 7000 tarhini gosterdigini biliyoruz. TAMGALI SAY denilen mahallede dortbin dolayinda tas yazit(bitig tas) tan olusan bir acik kutuphane vardir. Kazim Mirsan 1994’te yaptigi arastirmalarda Asya ve Avrupa’daki on-turk yazi okullarini meydana cikarmistir. Bunlardan ilki Tamgali Say Yazi Okuludur. Buradan da, eyef’in B harfinin cikis kaynagi oldugunu, yazi ve alfabe kalintilarindan anliyoruz.


EYEF nedir? Yuk tasimada (tarimsal urun, odun v.s.) kullanilir. Bakirdan olaninin ise daha baska yerlerde kullanildigi, tarim icin ise ahsap olaninin kullanildigi dusunuluyor. Bu bakir buluntular ahsap olsaydi gunumuze ulasamayacakti. Bugday, arpa ve benzeri tarim urunlerini m.o.8000 ve daha eskiye dayandigini ve bu aletin ahsap olarak kullanildiginida dusunursek m.o.10000 lere inen varligindan sozedilebilir. Bu alet, halatin ayrilmaz bir parcasidir. Eyef in bicimi kapali yaydir. UB/OB tamgasina ‘eyef’ ismi orta turkce zamaninda verilmis olmalidir. Ay kultu ile yakindan ilgilidir. Ay gezegeni bir zaman yerile gok arasindaki gecit, kapi olarak tasarlanmistir. Cennet kapisi olan AY BABI, yilda iki kez ‘ekinoks’ da acilirdi. Ob/bug tamgasi da cemberin acilip kapanmasini betimler. Ay ipi=ay yip= eyyip= eyyup seklinde cesitlenmistir. Diger bir cesitlemesi ise ay yip= eyyif= eyyef=eyef tir. Eyef kelimesinin arkaik hali AY IPI/AY YIP’tir. EYEF’IN SOSYAL BOYUTU: eyef, caglar boyunca her ipin ayrilmaz bir parcasi olmustur. Yukun zarar gormeden tasinmasi ‘buğ’ sayesinde olmustur. Insan kumelerinin onderine yoneticisine ‘BUU/BUĞ’ denmistir. Birden fazla ‘buğ’ varsa iclerinden biri ‘BAS BUĞ ’ olmustur. Sevgi ve saygiyla baglayan, ‘bağ’, ‘buğ’, ‘ban’ olmustur.


Tarihin ilerleyen donemlerinde bu isareti bir cok medeniyette goruyoruz. (bunlardan bazilari, kafkasya, dogu, guney, bati ve kuzey avrupa, misir, Osmanli imp. yazismalarinda ub/bu eyef tamgasi kullanilmistir) Ornek olarak; etrusk yazitlarinda ub/ob tamgasi vardir ve bu tesaduf degildir. Eyef in italya yarimadasinda olmasi da tesaduf degildir. Etrusklerin Turk oldugunu artik dna analizler ile ispatlanmistir. Misir da hiyorogliflerinde/anitsal eski misir yazisinda tamgasi vardir. Anlami baglamak, dikmek (kaynak Carl Faulman/yazi kitabi). M.o.8000 turk uygarligi, m.o. 3000 misir uygarligi. Arada en az 3000 yillik bir zaman farki vardir.(ileriki bolumlerde bu ve bunun gibi kaynaklari aciklamayi surdurecegim…)


4. bolume devam edersek, demir cagi kaynaklarindan soz edecegimi soylemistim. Tunc Cagi’ni Demir Cagi (m.o.1200-m.o.3.yy) izlemektedir. Demir Cagi’nda Guney Sibirya’dan bugunku Mogolistan, Baykal Golu ve Yedisu bolgesini kapsayan Karasuk Kulturu (m.o.1200-m.o.700), Abakan ve Yukari Yeisey’in Minusinsk bolgesinde etkili olan Tagar ve Tastik Kulturu (m,o.700-m.o.100), Issik Gol, Ala Dag, Ili, Cu ve Talas bolgelerini kapsayan Esik kulturu (m.o.500-100) ve Altaylarin guney dogusundaki Pazirik ve sube kurganlarinda gorulen Pazirik Kulturu (m.o.400-m.o.200) ortaya cikmistir. Karasuk Kulturu doneminin zirai kultur, araba, kece, bakir , bronz ve demir madenlerinin bulunmasi ve islenmesi ayirt edici ozelligidir. Tagar ve Tastik Kulturu, Karasuk Kulturunun gelismis sekli olup, demir islenmesinde ileri seviyeye gecilmistir. Tunctan yapilmis hayvan heykelleri, bicaklar, taclar, bilezikler, taraklar ve daha bircoklari… Bu donemde agac ve dallarla cevrilen evler bulunuyordu. Buna ‘çit’ deniliyordu. Halen Uygurda bu doneme yapilan turde evlere rastlamak mumkundur, Uygurlar agac kutukleri ve dallari ile orulen duvarlara ’çit’ demektedirler. Esik Kulturu, Turklerin en eski yerlesim yerlerinden biri olan Fergana vadisi, Issik Gol, Cu ve Talas nehir kiyilarinda ortaya cikmistir. Kazakistanli arkeologlarin yaptigi kazi calismasi neticesinde m.o.4.yy’a ait oldugu bilinen Esik Kurganindan, gumus bir kap icinde on turkce (göktürk) harflerinin arkaik sekli olan harflerle yazilmis bir yazi bulunmustur. Esik Kulturune ait Esik Kurgani’na ait en onemli bulgu Altin Elbiseli Adam’dir(tarihleme konusunda yapilan degerlendirmeler tartisma konusu olmustur, daha eski oldugu soylenmektedir). Bu bir hukumdar ailesi mezaridir. Altindan yapilmis bir zirh ve cizmesi bulunmaktadir. Altin varak ve som altindan levhalarin yan yana dikilmesinden olusmaktadir. Ayrica cesedin bulundugu mezardan dort bin kadar altin levha cikti. Pazirik Kulturu (m.o.5.-m.o.3.yy) ise m.o. 4000 lerden gelen kultur halkalarini Buyuk Hun Devletine kadar getirip baglamistir. 1919 yilinda Rudenko ve Gryaznov adli iki bilim adami tarafindan Pazirik’da yapilan kazilarda halilar, giyim esyalari, ayakkabilar, arabalar, mumyalanmis kadin ve erkek cesetleri, at kosumlari, muzik aletleri ve sus esyalari bulunmustur.


Cin kaynaklarina devam edersek, m.s. 5. yy dan itibaren Cinliler Dinglinglerin Kuzey ve Orta Asyadaki butunune Tie-le (Toles) ve Kao-ch’eler (Kankillar) demeye basladilar. Wei-shu (Wei name) adli cin kaynagina gore, Tolesler eski donemdeki Kizil Dilerin (Kizil Turkler) neslinden gelmekte olup, Hunlarla akrabadirlar. Dilleri hemen hemen hunlarin diliyle aynidir. Cin’in Kuzey Sulaleler doneminde (386-534) onlara ’Turalar’ veya ‘Tolesler’ dahi demislerdir. Cinliler ise onlarin yuksek tekerlekli araba kullanmalarindan dolayi ‘kao-ch’e’ (yuksek tekerlekli arabalilar) ismini takmislardir.



Devam edecek…



KAYNAKLAR:varis cakan orta asya turk tarihinin kaynaklari /z.v. togan umumi turk tarihine giris/w.eberhard cin tarihi/ayse onat hun devrine ait baslica cin kaynaklari hakkinda notlar/ayse onat, kuzey cin’de kurulan hun devletleri/haluk tarcan on-turk uygarligi ,resmi tarihin cokusu/b.ogel gokturklerden once orta asyada ki turk devletleri/ I.kafesoglu turk milli kulturu/dogan ercetin b harfinin 10000 yillik hikayesi/nurihan fattah tanrilarin ve firavunlarin dili/e.chavannes cin kaynaklarina gore bati turkleri