Evrim'e Genel Bakış

[müşkülpesent]

Bilimin felsefe içerisinde incelenmesi 2000 yıldan fazla bir süreci kapsar. Bir çok felsefecinin doğayı anlamlandırmak çabası içerisindeyken bir taraftan da bilimsel bilgilerle donanımlı olması (en bilindik örneği Aristoteles’tir) bu sürecin nedenlerini açıklıyor. Bilim tarihi ve felsefe tarihinin çakışması da yine bundandır.

Felsefenin, bilimsel bilgilere “doğayı anlamlandırarak felsefeye hizmet etme gerekliliği” dayatmaları, bilimin kendi içerisinde kısırlaşmasına neden olmuş ve asıl sorulması gereken sorulardan uzaklaştırmıştır. Burada, felsefenin bilim içerisinde olmaması gerektiği değil yaklaşımlarının farklı olması nedeniyle zaman zaman bilimi kısır sürece sokması eleştirilmektedir.

Önceleri Doğa felsefesi içerisinde incelenen Fizik, Kimya, Biyoloji, Matematik gibi alanlar, yaklaşık 300 yıl önce kendi disiplinlerini oluşturarak felsefenin bu etkisinden sıyrılmaya başladılar. Felsefenin yaklaşımından sıyrılan bilim, dogmaların doğurduğu inançların karşıt argümanlarını ise hiç bir zaman başından atamamış; metafizikle evreni anlandırmaya çalışan kişiler bilimi bilimle karşılamanın mantığını kavrayamamıştır.

Bu nedenle kendi çerçevesinde oluşum sürecinde en az 300 yıllık bir pay biçilen disiplinler, insanların bir kısmı tarafından hala filozofik, metafizik, dogmatik bakış açılarıyla mat etme çabasına devam edilmekte. Bunun en tipik örneğini ise Evrim Teorisi sürecinde görmekteyiz. Karşıt tarafların karşıtlıklarını oluşturan unsurun “Evrim Teorisi” olduğunu unutup, tepkilerini Darwin’e yönelttiklerini ve bunu bir inanç niteliği taşıyan “Darwinizm” şeklinde adlandırdıklarını görüyoruz. Bu da konuyu bilmsellikten uzak, eskiye yönelik bir tutum içerisinde izlediklerini gösterir.

Oysa Darwin ortaya koyduğu iki kitabında da dini ya da felsefik bir değerlendirme yapmamış ama olası gördüğü tepkilere karşılık da düşüncelerini “Bu kitapta sunulan görüşlerin herhangi bir kimsenin dinsel inançlarını sarsması için anlaşılır bir gerekçe görmüyorum.” şekilde ifade etmiştir. Bu açıklamanın gereği, ortaya konulan, bilimle temellendirilmiş bilgilere karşılık oluşturulan argümanların da aynı çerçevede olmasını beklemekten kaynaklanır.

Bilimsel teoriler ancak bilimsel bilgiler ışığında çürütülebilir ve alternatifi de ancak bilimsel bir teori olabilir. Gün itibariyle biliyoruz ki doğal seçilim süreci içerisinde evrim teorisine alternatif oluşturacak bilimsel bir teorem yoktur.

Ülkemizde evrime karşı yanlış ve de önyargılı bakış açısının sebebi, bilim ve içeriğindeki kavramların yanlış anlaşılması ya da hiç anlaşılmasından kaynaklanıyor. Bunun tipik örneğini, bahsedilen kesimin Evrim’in yanındaki “TEORİ” kelimesine karşı oluşturdukları ön yargıda gözlemleyebiliriz.

Kabaca, Hipotez –-> Teori –-> Kanunun hiyeraşik bir sıra izlediğine dair yanlış bir fikre sahip olan bu kesim “evrim gerçekten olsaydı kanun olurdu, o halde evrim yok” şeklinde basite indirgenmiş açıklamalarda bulunmakta. Bu şekilde yanlış anlamlandırdıkları bu kavram onları, zaten dışında oldukları bilimsel çerçeveden daha da uzaklaştırmakta.

Teorinin doğrulanması sonucu yasa olacağı fikrini kafalardan atmak gerek öncelikle. Yasalar belli koşullarda bir olayın gerçekleşme olasılığını tanımlayan bir genellemedir. Teoride ise böyle bir genellemeden ve sınırlandırmadan söz edilemez. Bilimin içerisine “mutlak” soktuğumuz zaman statikleştirmiş oluruz ve o artık bilimsel bilgiden çıkıp bir inanç oluşumundadır. (Darwinizm)

Teori (Kuram), bir çok yasa, gerçek, doğrulanmış hipotez ya da başka teorileri ilişkilendirerek iyi desteklenmiş kuramsal bir çerçeve oluşturur. Ve bir çok gözlem ve deneyle desteklenmiştir. Yani aksi, bilimsel argümanlar içerisinde ispatlanmadığı sürece geçerliliğini korur. Evrimde ise bu “gerçekçiliği koruma durumu” gün geçtikçe gücünü arttırarak devam ediyor. Bunun nedeni bu teorinin, günümüzde en çok dinamizmini koruyarak yoğun şekilde araştırmalarına devam ettiren bir alan olmasıdır. Ve bu araştırmalar bir disiplini (Biyoloji) temellendirebilecek kadar güçlüdür.

Evrime karşı genel bakışın çağdaş dünyada bilimsel çerçevede ve çeşitli dogmatik safsatalar dışındaki mantıksal argümanlarla tartışılması bu kadar zor olmasa gerek.

[AhbAp]

Sevgili Müşkülpesent,

Ellerine sağlık. Nefis bir yazı olmuş.

Evrim konusunda hiçbir bilgisi olmayıp, temelsiz karşı çıkışlarla olaya yaklaşan arkadaşlar için çok iyi bir başlangıç olacak diye düşünüyor ve umut ediyorum.

Paylaşımlarının devamını dilerim.

Sevgiler...

[müşkülpesent]

Teşekkür ederim Ahbap..

Bu yazının amacı da tam olarak buydu zaten. Neyi nasıl tartışacağını bilmek önemli olan. Umarım ulaşır gideceği yere.

Başlangıçı yaptık, devamı gelir

[evrensel-insan]

Saygideger arkadaslar;

Evrimin konusu, bilim felsefesinin, yani epistemolojinin konusudur. Hem dogrularin yanlislanabilirligi acisindan, hem evrimin su anki siniri acisindan, hem de teori-pratik ispati e kaniti acisindan. Sonucta evrim inancsal degil; bilimsel bir konudur. Bundan dolayi da; hem bilgi, hem de bilissellik icerir.

Saygilarimla;
evrensel-insan

[mindar]

Evrimi ısrarla konu edip,
siz evrim nedir bilmezsiniz
oku da gel
öğrende gel,
polimiklerinin altında ne yatıyor evrimi öğrendiğimizdene olacak

Yaratıcıyı inkar mı edeceğiz.

Günümüzde yaratıcıyı inkar etme aracı evrim dir?

Sizden şunu öğrenmek istiyorum evrim olgusuna Allahı inkar etme sebebi, yolu ateistliğin dayanağı olarak görüp görmediğiniz?

Benim çevremdekiler evrimle yaratıcıyı yok sayıyorlar.(birçoğu)
Evrim ilk hayatın(onu oluşturan en küçük yapı taşlarının) nasıl başladığını söyleyemez.
halen böyle olduğu halde evrim nasıl tanrıyı, siler

[mindar]

Eğer Allahın yaratışı sürecine evrim diyorsanız
eyvallah hemfikirim
Allah nezdinde zaman yok bizde zaman var. Allahın ol dediği olurken bize göre seneler sürüyor olabilir rüya halindeki zaman kavramını bi düşünün.
bu tip karmaşık akıl oyunları.

[naper]

evrim in herhangi bir dinle bir sorunu yok,olamaz,muhatap değil...dinler; bilim tarafından zaman zaman yanlışlanıyorlar.sorun bu...

anlamadığınız nokta şu;
bilim kontrollü deneylerle ispatlanabilirlik üzerine kuruludur,şüphecidir.
hala evrim in teori olması tam da bu nedenledir.uzunca yıllar araştırılacak,belki doğrulanacaktır.büyük bir ihtimalle eksikleri düzeltilecektir.bilim sürekli geliştirir,araştırır.hiç bir zaman sınırı yoktur.hep bilinmeyen olacaktır ve hep tanrısını bu bilinmeyene bağlayacak insanlarda olacaktır.
daha önce de yazdım 50 seneye kalmaz evrimi allah yarattı,zaten kuranda da bla bla bla diye ayeti var falan diye fetvalar duyarız.

[AerA]

Sevgili mindar ;

Şevkini kırmak istemem ama, konuyu "İslam Bölümünde" bulunduğu zaman, daha fazla dikkat çeker diyerek mi bu bölüme açtın ,yoksa sitede "Evrim Bölümü" olduğundan habersizmiydin?

Önce bu soruya bir yanıt alalım, sonra konu ilgili yere taşınsın*, sonrasında aramızda çok rahat fikir alışverişi yapabileceğimizi düşünüyorum.

Yanılmıyorum değil mi mindar?

Saygılarımla.

[AerA]

mindar´isimli üyeden Alıntı

Evrimi ısrarla konu edip,
siz evrim nedir bilmezsiniz
oku da gel
öğrende gel,
polimiklerinin altında ne yatıyor evrimi öğrendiğimizdene olacak

Yaratıcıyı inkar mı edeceğiz.

Günümüzde yaratıcıyı inkar etme aracı evrim dir?

Sizden şunu öğrenmek istiyorum evrim olgusuna Allahı inkar etme sebebi, yolu ateistliğin dayanağı olarak görüp görmediğiniz?

Benim çevremdekiler evrimle yaratıcıyı yok sayıyorlar.(birçoğu)
Evrim ilk hayatın(onu oluşturan en küçük yapı taşlarının) nasıl başladığını söyleyemez.
halen böyle olduğu halde evrim nasıl tanrıyı, siler

Sevgili Mindar ;

Dün başka bir arkadaşımız için kaleme aldığım şu iletiyi kesin okumuşsunuzdur ama aklınızdan çıkmış olabilir diye buraya bir daha alıntılamakta fayda görüyorum.

Evrim Teorisi ilk canlı hücre oluşumundan sonra geçirilen moleküler modifikasyonlarla yeni türlerin nasıl oluştuğu ile ilgilenir.İnsan, Evrim Teorisi varsayımı gereği bu türlerden sadece biridir.Ve Evrim Teorisine göre Evrimsel süreçle oluşmuştur...

Öte yandan Kutsal Kitaplarda varsayım, insanın insan formunda oluşturulduğu ve Dünya'ya indirildiği yönündedir.Her hangi bir süreç söz konusu değildir.

Buradan bakılacak olursa Evrim Teorisi mevcut yaratılış varsayımı ile çelişiyor, lakin yaratılış yoktur diyemiyor.Çünkü ilk canlıdan sonrası ile alakalı.Yaratılış yoktur diyemediği için Evrimin Tanrı olgusuyla çeliştiğini söyleyemeyiz.

Hanif bir dostum acayip bir yaklaşıma gitti.. "Evrimsel süreçte oluşan ilk insanlar Adem ve Havva olabilir, vahiy yolu ilede ilk din bilgileri gelmiş olabilir, buda Kutsal kaynaklardaki yaratılışla çelişmez aksine uyum sağlar" dedi, ağzım açık kaldı.Bu şahşiyet Evrim Teorisine inanıyor hatta.

Evrim Teorisi ilk canlı oluşumu ile ilgilenmediği için Evrim Teorisinden yola çıkarak yaratıcı kavramı çürütülemez.Onun çürütülmesi için ilk self-replicating (kendini kopyalayan) molekülün yani ilk canlılık belirtisinin laboratuarlarda üretilmesi gerekir ki buda yaratıcı fikrini çökertmez.Kullanılan madde nereden geldi sorusunu doğurur.Çeşitli Teoriler bu bağlamda açıklamalara giderler.

Yani kısacası isterseniz Evrim Teorisini herşeyle çeliştirirsiniz ki Dinlerle çeliştirmek çok kolaydır.Yada hanif dostumun yaptığı açıklama var.Evrim Teorisinden ötürü ateist oldum diyen birinin olacağını sanmam.Kendi seçimini bu teori üzerine oturtmaya uğraşıyordur diyebilirim.Lakin unutulmamalı ki tüm deliller Evrimden yana olsada halen bir "Teori".

Evrimsel süreç başlangıçla ilgilenmez dedik ya hani, cidden ilgilenmez.Başlangıçla başka bilim dalları ilgilenir ki bunların ilgi alanları Evrim Teorisine başlangıç olabilir.Big Bang, ilk coaservat oluşumları falan gibi...."İlk yaratılma" evrimsel sürece bir başlangıç olmuş olabilir yada "İlk Canlı Molekülün Kendiliğinden Oluşması" yine bu sürece başlangıçlık etmiş olabilir.Lakin hiçbiri Evrim Teorisinin ilk canlılıktan sonraki modifikasyonlarla ilgilendiği gerçeğini gölgelemez.

Ben ateistsem bunu Evrim teorisine borçlu değilim, hatta bunun bir Teori olduğunun da farkındayım.Ne zaman bilimsel olarak kanunlaşır işte o zaman Evrim Kanunu derim ki bu yeni kanun benim inanmamamı "Evrimsel Nedenlerle" izah edemediğinden yine dinle alakası yoktur.

Kısacası Evrim Teorisi Kutsal Kitapların bazı bölümleri ile çelişir gözükülür.Hanifin yaptığını yaparsanız çelişmez.Oldukça çift taraflı yaklaşmaya çalıştım konuya umarım yardımcı olabilmişimdir.

Son altını çizdiğim ve vurguladığım nokta ilgini çekebilir sevgili mindar.

[Sangre]

Yazı güzel olmuş, eline sağlık müşkül

Ben de daha önceden başka bir yerde okuduğum kadarıyla, Teori/Kuram ve Kanun/Yasa arasındaki farkı maddeler halinde şöyle açıklayabilirim;

Teorilerde çok fazla değişken olduğu için, formülle ifade edilemezler.. Örneğin, bir canlı grubunun hepsinin veya içinden bir grubun göç edip etmeyeceği.. Veya genlerinde nasıl bir mutasyon olacağı vs. önceden öngörülemezdir.. Ancak Kanunlarda fazla değişken olmadığı için, rahatlıkla formülle ifade edilebilirler.

Teori bir olayı/olguyu 'Açıklamaya', Kanun ise 'Tanımlamaya' çalışır.. Örneğin, 'İdeal gaz kanunu' PV=nRT olarak yazılır.. Burda basıncın sıcaklıkla nasıl ve neden arttığının/azaldığının bir açıklaması yok.. Sadece bir tanım var.. Veya 'Enerjinin korunumu yasası'nda, kapalı bir ortamda enerjinin değişmeyeceği söylenir.. Ama neden değişmeyeceğini söylemez vs.

Bir de yazında farkında olmadan 'teori' yerine, 'teorem' yazmışsın bir yerde sanırım.. Bilmeyenler için onu da açıklayalım.. 'Teorem'ler matematikte vardır.. Ve deneye değil, mantık ilkelerine dayanırlar.. Teoriyle her hangi bir ilişkisi yoktur.

Yaratılışçılar bazen, akıllı tasarım iddiasına 'Teori' derler.. Bunun da gerçek dışı olduğu bilinmelidir..

Akıllı-Tasarım'ın hipotez olduğunu bile düşünmüyorum.. Şöyle bir örnek okumuştum;

'Taşlar neden aşağıya doğru yuvarlanırlar?' sorusuna, 'Deniz onları çeker' diye yanıtlarsak (Yanıtımızın doğru veya yanlış olduğu önemli değil).. Bu bir hipotezdir.. Çünkü bu yanıt deneye izin verir.. Taşların yuvarlanmasının nedeninin deniz mi, yoksa başka bir şey mi olduğunu deney yaparak bulabiliriz.. Ve verdiğimiz yanıtı kanıtlayabilir veya çürütebiliriz..

Ama 'Taşlar Tanrı'dan korktukları için yuvarlanırlar'' yanıtı verirsek, bu bir hipotez değildir.. Çünkü verilen yanıt deneye izin vermez.. Bu yanıtı test etmek için, Tanrı'dan korkmayan taşlar bulmamız ve onların da yuvarlanıp yuvarlanmadığını test etmemiz gerekir.. Bu ise mümkün olmadığından dolayı, verdiğimiz yanıt 'bilim-dışı' olarak kabul edilir.

Teoriler ise başlık yazısında da söylendiği gibi, bugüne kadar yanlışlanamamış hipotezlerdir.. Ve bilim çevresinde yaygın olarak kabul edilir.