Mantık Hataları

[sodomo--]

Karşılıklı olarak fikir tartışmalarının yaşandığı bu tip forumlarda, genellikle hepimiz bir çok mantık veya fikir yürütme hatası yapıyoruz ve buda tartışmaların daha sağlıklı bir zeminden çıkmasına neden olup bizi kısır tartışma ortamlarına sürüklüyor.
Biraz olsun sağlıklı tartışma ortamı yaratabilmek için şu linkten http://www.nizkor.org/features/fallacies/ bazı yaygın MANTIK HATALARI nı derledim umuyorum herkese faydalı olacak.



Ad hominem : Bir fikre, sav'a değilde fikri öne süren insana karşı olma

Örnek :

Ali.. Kürtajın ahlaki olarak yanlış olduğunu düşünüyorum
Burak.. Tabii zaten bir "rahip" olduğunu söylemiştin
Ali.. Peki benim bu konudaki değerlendirmeme ne oldu ?
Burak.. Bunun değeri yok çünkü sen bir rahipsin ve papa' ya hizmet ediyorsun o yüzden senin bu konuda söylediklerini dikkate alamam

Ad Hominem Tu Quoque : Bir kişinin aynı konuda yaptığı önceki yanlışlıkları öne çıkartmak veya yaptıkları ile söylediklerinin uyuşmaması neticesinde o kişinin söylediklerinin yanlış olduğu sonucu çıkartmak


Ali.. Hayvan derisi elbiseler giymek hayvanların öldürülmesine neden oluyor bu yüzden hayvan derisi eşya almak etik olarak yanlış.
Burak.. Ama sen deri ceket giyiyorsun. O halde hayvan derisi elbise giyilmesinin yanlış olduğunu nasıl söyleyebilirsin ?

Otoriteye başvurmak (Appeal to Authority) : Genellikle insanlar bir konuda uzmanlaşmış kişilerin sav'larının doğru olacağına inanma eğilimindedir ama ne bir kişinin uzman olduğu için doğru sav da bulunmasını düşünemeyeceğiniz gibi ne de uzman olmayan kişininde sadece bir uzmanlığının olmamasını öne çıkararak o konuda yanlış bir sav da bulunduğunu söyleyemeyiz. (tabii şunuda unutmamalıyız ; çoğu durumda uzmanların değerlendirmeler doğruyu daha fazla yansıtır)

Genel kabul görmüş kanaatlere başvurmak (Appeal to Belief) : Bir çok insanın aynı doğruya inandığını öne sürerek o sav'ın doğru olduğunu söylemek.

Genellikle çok sayıda insanın paylaştığı ortak kanaatler doğru olsada bu bazı durumlarda geçerli değildir.

Örnek :

a) Eskiden çok daha fazla insan dünyanın düz olduğunu zannetmesi halbuki bu kanaat yanlışdı.
b) Şöyle bir iddia ; " Tanrı var olmalı. Çünkü halkın %95'i tanrıya inanıyor" öne sürülemez.
c) Şöyle bir iddia ; "İçki içmek kötü bir şey değil ki, o kadar insan içki içiyor ve hepsi içki içmenin hoş olduğunu söylüyor"

gibi...

Yaygın bir uygulamayı dayanak yapmak (Appeal to Common Practice) : Bir uygulamanın yaygın olması o uygulamanın doğru veya haklı olduğunu kanıtlamaz.

Sonuçlarını dayanak yaparak yaygın bir inancın doğruluğunu öne sürmek (Appeal to Consequences of a Belief) :

Bir kanaatin sonuçlarından yola çıkarak o kanaatin doğru olduğunu söyleyemeyiz. Bu tip bir yanlışlık özellikle o durumun olmasını "arzu ile isteme" halinde ortaya çıkar.

"Tanrı var olmalı. Eğer Tanrı var olmasaydı bütün ahlaki temeller çökecek ve dünya korkunç bir yer haline gelecekti"

gibi....

Duygulara başvurmak ( Appeal to Emotion) :

Bu tip bir yanlışlık genellikle bir kişinin veya kurumun insanların duygularını ve iç dünyasını manipüle ederek iddialarının doğru olduğunu kanıtlama isteği ile ortaya çıkar. Yani iddiaları kanıtlamak yerine duygusal gerekçeler öne sürmek. Modern reklamcılıkda ve politikada çok sık kullanılır.

Örnek : "UltraSkinny diet ürünümüz sizi harika hissetirecek ve kilo sorununuzu çözecek, böylelikle bütün erkeklerin bakışı sizin üzerinizde olacak"

Korkuya başvurmak (Appeal to Fear) : Sağlıklı ve sağduyulu bir düşünce oluşturmak ve bir iddiaya kanıt üretmek yerine yerine içsel korkulara dayalı iddialarda bulunmak.

Örnek : "Tanrının varlığına inanmalısınız aksi takdirde cehennemde yanacaksınız"


DEVAM EDECEĞİM.........

[liopleurodon]

Üzme tatlı canını, bak burada var:

http://www.safsatakilavuzu.com

Örnek isterseniz, kolay. Mesela Risale-i Nur'dan sözler alın, 3-4 cümleyi yapıştırın. Zaten bir sayfa tutar en az. İçinde hemen her türlü safsatayı bulursunuz o kadarcık şeyin.. Yetmezse, yetişmezse, bizim yaratılışçı iddiları yeter.. Mesela, evrim teorisine çatacak ya adam, başlar hemen Darwin'e çatmaya veya ne bileyim, Stalin, Hitler vs. demeye... Ad Hominem'in en güzelini yapar..

[sodomo--]

eyvallah liopleurodon, çok güzel bi site daha önce farketmemişim üstelik üslubu da çok hoş.
Ama ben bu yazıyı bitirmek istiyorum çünkü hem mümkün olduğu kadar kısa ve sade anlatmak gerekiyor *hem de insanlar linke girmek yerine burada yazılanları okumayı tercih ediyorlar (kendimden biliyorum).

[sodomo--]

Bir şeyi yeni olduğu için doğru kabul etme (Appeal to Novelty) : Yeni geliştirilmiş bir sav, fikir, iddia, ürün vb.sadece "yeni "olduğu için eskisinden daha doğru, iyi veya faydalı olduğu iddia edilemez.

Bazı sebeplerden dolayı buna başvurulur. Özellikle "Batı kültürü" her türlü yeni fikrin veya yeniliğe açık olmanın daha önemli olduğunu insanlara empoze eder. İkincisi "ilerleme", "evrimsel gelişim" gibi kavramlar sürekli "yeni" olanın eski olana göre daha iyi veya daha gelişmiş olduğu fikrini insanlara empoze eder. Üçüncüsüde medya yolu ile yapılan ürün reklamları ( sürekli piyasaya yeni ürün çıkarılması) bu hatalı mantığın gelişmesine katkıda bulunur

Popülariteye başvurmak (Appeal to Popularity) : Oldukça yaygın kullanılan ve ikna edici bir hile. Özellikle reklamcılar tarafından sık kullanılır. Bir insanın popüler olması onun söylediklerinin doğru olacağı anlamına gelmez.

Alay'a başvurmak (Appeal to Ridicule) : Alay' ın bir argüman'ın içindeki kanıt ile yer değiştirmesi .Bir iddia yı alaya almak o iddiayı yanlış yapmaz.

--"1+1 =2 ! mi ? bu benim şu ana kadar duyduğum en komik iddia"

Geleneğe başvurmak (Appeal to Tradition) : Bir şeyin gelenek olduğu için doğru kabul edilmesi.

Mesela İspanya da boğa güreşleri bir gelenek ve (şimdi varmı bilmiyorum) boğalar matadorlar tarafından mızrakla öldürülüyor. Bu durumu hayvan haklarının açık bir ihlali veya vahşet olarak değerlendirenlere karşı muhafazekar İspanyollar tarafından bunun binlerce yıldır süregelen bir gelenek olduğunun savunulması.

Gurup baskısı (Bandwagon) : Gurup baskısının iddianın içindeki kanıtların yerini alması. Genellikle bir guruptan reddedilmemek için gerçekte doğru olmayan tezlerin savunulması.

Kısır döngü (Begging the Question) : Sonucun kendisinin veya bir kısmının iddianın içinde bulunması durumu.

Ali--Tanrı var olmalı
Burak--Bunu nereden biliyorsun ?
Ali--Çünkü Kuran öyle söylüyor
Burak--Neden Kuran'a inanayım ?
Ali--Çünkü o Tanrı tarafından yazıldı.

Önyargılı istatistiki bilgiler veya genellemeler (Biased Sample) : Eğer bir konuda ön yargı var ise o zaman istatistiki bir amaç için alınan numune değerlerde bu önyargıyı haklı kılacak şekilde organize edilir.Bunun en iyi örneğini partilerin seçim öncesi yaptıkları anket-araştırma-kamuoyu yoklaması çalışmalarında görebiliriz. Oy oranının yüksek göstermek isteyen partiler güçlü oldukları bölgelerde seçim anketi yapıyorlar.

DEVAMI VAR....

[Cemal]

Arasıra böle akıllı uslu yazılmış
yazılara ön pılana çıkarmak lazım..

ot-mok , *hır gür *ddedinmi hemen prim yapıyo..

Bide televoleye karşı çıkarlar..

Hırgür oldumu hadeee hücuummm...
Akıllı uslu yazı oldumu..2-üç okuyucu ..gerisi hak getire..

Bikaç site var işte ..böle hırgür yapmadan*- prim yapıyo..

İşte bir Pante abinin seçme başlıkları filece *....
Biride kardeşiniz CeMaLin yeri..
Tabii kıymetli adamların yazılarınada kıymet veriliyo , çok okunuyo.. :wink:

( bi yerlerinizi tutup gülüyonuz ,farkındayım-- elime düşersiniz işallah\ *amim..amin)

[soro]

sodomo yazdigin basligin *iceriginin orneklerinden biri de bu lolipop mu ne onun yazisi degil mi?simdi onun yaptigi gibi mi yapmaliyiz eger bu normalse,yok dogrusu ol degilse dikkatini mi cekmedi de uyarmadin arkadasi?
merak *ettim sadece.

[sodomo--]

maalesef yarım bırakmışım konuyu tamamlarım inşallah. Bende sargon ve pantede ki enerji yok ki başladığım işi bitiremiyorum bir türlü daha "hologram" konusuda var, Zen başlığı açacağım, Ölüm Anı Deneyimleri, sonra felsefe ile ilgili başlıklar vallahi zor işlermiş bunlar .....

Güncelleme...

Sevgili sodomo bu konuyu tamamlamanı bekliyoruz...

Sevgiler

Sevgili sodomo,

Çok konun var ilgilendiğin biliyorum, ama ben bu konuyu çok beğendim ve özellikle hepimiz için bu konunun mutlaka okunması gerektiğini düşünüyorum. Bu konuya yetereince önem vermedik sanırım.

Yazamasan da arada ben güncelleyeceğim bu konuyu

Sevgiler..

[sosyalist18]

Abilerim cok guzel ya...Emeginize saglik.