Büyük hac (9:3)

[Hasan Akçay]

(Altı çizik kelimeleri tıklayın.)

Benim ilgili ayetlerden anladığım, o "büyük hac günü" 630'un 29 Temmuz'u idi. Dört yasak dolunayın ikincisi. Dinî hac "arefe" denen bir önceki gün ile o gün yapılıyor. Bir önceki dolunay ise sıcak dolunay idi.

O yıllara ait dolunaylar (Kırmızılar yasak dolunay, koyu kırmızılar sıcak dolunay, t:Temmuz, a:Ağustos, ey:Eylul, ek:Ekim, h:Haziran olmak üzere):

11t-9a-8ey-8ek-6k-6a-4oc.630-3ş-4mar-2n-2may-31may (12 dolunay)
30h-29t-28a-27ey-27ek-25k-25a-23oc.631-22ş-23mar-21n-21may-19h (13 dolunay)
19t-17a-16ey-16ek-14k-14a-13oc.632-11ş-12mar-10n-9may-8h (12 dolunay)

Sıcak dolunaya tanık olan inanırlara farz kılınan onu "hac"cetmek değil "savm"lamak. Bu iki ibadet aynı dolunayda yapılamaz. Aksi halde Allah'ın "Hayvan bağışı yapamıyanlar hac yerinde üç gün oruç tutsun!" buyruğu iptal olur.


İnananlar 630'un 30 Haziran akşamı Mekke'nin önündeydiler. Akşam "şehru ramazân"ı gördüler; sabah kente girdiler.


Mekke panayırının ilk günüydü. İnsanların kimisi sevinç içinde, kimisi tedirgin. Kafir, müslüman yan yana. Bir müşriğe nişan alıp ok atsanız yanlışlıkla bir inanırı vurabilirdiniz.

Tabii, "hac"cın başka bir anlamı panayır olduğuna göre anılan haccıl ekber 30 Haziran 630'da başlayan Mekke panayırı da olabilir.

Ancak o gün müşrikler "sığınacak yer arıyorlardı" iddiasının aksine, Mescidil Harâm'ın önünde yeni devletle ateşkes "ahd"i düzenleyecek kadar ayakta ve güvende hissediyorlardı kendilerini:

-Ateşkesin süresi dört dolunaydır.
-Bu süre içinde taraflar birbirine saldırmayacak.
-Müşrikler yeryüzünde özgürce dolaşabilecek.
-Bir taraf ötekinin aleyhine başkalarına yardım etmeyecek.

Ama rüzgar başka yöne esiyordu artık. Müşrikler aradan bir dolunay bile geçmeden yelkenleri suya indirdiler. İnananlar Mekke'nin denetimini tamamen ele geçirdiler.

Mekke'de ticarî hac İbrahim nebinin kenti kurduğu andan itibaren yapılıyordu çünkü oralıların tek ekmek teknesi bu idi. Ve dinî hac İbrahim nebi aracılığıyla duyurulduktan sonra iki etkinlik bir arada sürdürüldü. Ta ki müşrikler gemi azıya alıncaya kadar; ondan sonra inananları Mescidil Harâm'a yaklaştırmadılar.

Müşrikler ellerine her fırsat geçtiğinde o zorbalığı yine yapacaktı. Ticarî hac onun için kaldırılıp istismar aracı olmaktan çıkarıldı ve onun için müşriklerin Mescidil Harâmâ yaklaşmaları yasak edildi.

630 yılından sonra Mekke'de o panayır bir daha kurulmadı. Onun yerini hac ibadeti esnasında yapılması caiz olan ekonomik etkinlikler aldı.

O "haccıl ekber" ticarî hac adına kurulan PANAYIR mı idi ya da "Allah bir" ilkesini yaşatmak için yapılan HAC İBADETİ mi? İslam için hangisinin daha önemli olduğundan ve Allah'ın o panayırı yasaklamasından açık ve net olarak anlaşılır bu.

İnananlar 28 Temmuz 630'da Arafat'a çıktılar ve ertesi gün...


... içinde tek tanrıcı İbrahim'ın imamlık ettiği yer bulunan o "eski ev"i ziyaret ettiler. "Haccıl ekber" işte budur. Tarifsiz duygular içindeydiler.

Onlar için "büyük hac"dı bu. Çünkü yıllardır o "ev"e yaklaşmalarına engel olunduktan sonra onu yaşayıp yaşatma hakkını canları pahasına elde etmişlerdi.

Sevgi ile,
Hasan Akçay

[Hasan Akçay]

Merhaba.

Bu müzakere zincirinde Tevbe sûresinin ilk 86 ayetini yorumlamaya çalışacağım. T D İslam forumunda bu ayetlerin bazılarına şiddetle itiraz edildiğini biliyorum. Onlara da cevap vermiş olacağım, Allah isterse.

*

Tevbe sûresi dahil Kuran'da geçen ŞEHR kelimesi mevcut algılayışa göre yılın on ikide biri anlamında "ay"dır; oysa gerçekte dolunay demek. Ben yorumumda kelimenin bu gerçek anlamını kullanacağım.

Dr Ayman’ın açıklamasına göre Arapçanın klasik sözlükleri ŞEHR kelimesini "göze çarpan" diye tanımlıyor.

eşharat: gebe, karnı çıkık kadın
şehirat: şişman kadın
eşhar: çiçeklerin göz alıcı bembeyaz rengi

Bu kelimenin bazı türevleri Türkçemize de geçmiş durumda.

meşhur
şehir
teşhir

Arapçada

yılın on ikide biri: yarh (güneydeki Seba ağzında warh)
gökteki ay: kamer

kamerin görüntüleri olan
hilaller: ehille
dolunay: şehr

RAMAZÂN "kavuran" anlamında bir sıfat-fiildir (Elmalılı).

O halde ŞEHRU RAMAZÂN lafzen "sıcak dolunay" demek; yıl içinde ise 21 Hazirandan sonraki ilk 30 gün içinde görünen dolunay. Örneğin 2010'un "şehru ramazân"ı 26 Haziranda göründü; 2011'in "şehru ramazân"ı 15 Temmuzda görünecek.



İran'da 17-18 Temmuz 2008 "şehru ramazân"ı

Sevgi ile,
Hasan Akçay

[Hasan Akçay]

Müşriklerin ahidleştiğiniz kısmına Allah’tan ve onun elçisinden uyarı (1): "Yer yüzünde dört dolunay dolaşın. Bilin ki Allah’ı bastıramazsınız; Allah kafirlerin burnunu sürter!" (2).

Ahid: ateşkes, saldırmazlık anlaşması. Anılan ahidleşme Mekke müşrikleriyle yapılmıştır; uyarı Mekke’nin dışındakileri kapsamaz.

"Yer yüzünde dolaşın"ın anlamı: istediğiniz her yere gidebilirsiniz; sınırlama yok. Çünkü Allah’a ait bütün bu yer yüzü aynı zamanda sizindir. Allah’ın yer yüzü geniş. O arada iyi düşünün: Allah’ı aciz bırakamazsınız; sonunda sürtülecek olan sizin burnunuz.

Bu büyük hac günü Allah ve elçisi insanlara duyurur ki Allah müşriklerle asla ahidleşmez; elçisi de. Doğruya yönelirseniz kendi iyiliğinize. Yok, dönerseniz iyi bilin ki siz Allah’ı bastıramazsınız. Ey elçi! Kafirlere acı bir ceza var; bunu bildir (3). Ancak kendileriyle ahidleştiğiniz müşrikler başka. Yeter ki size verdikleri sözü tutsunlar ve sizin aleyhinize başka birine yardım etmesinler. O zaman siz de onlara verdiğiniz sözü sürelerinin sonuna kadar tutun. Allah sakınanları sever (4). Yasak dolunaylar sona erince… (5).

Üç önemli husus:

1.ahidleşmenin
-yapıldığı yer
-tarafları
-yapıldığı zaman ve ön gördüğü süre
-sonrası
2.uyarının yapıldığı yer ve zaman
3.Tarafların ikisi de sakınacak.





Ahidleşmenin nerde yapıldığı ayet 7’de belirtiliyor: "Allah ve elçisinin müşriklerle ne ahidleşmesi olabilir! Ama Mescidil Harâm’da ahidleştikleriniz başka."

Açık ve net. Yer, Mescidil Harâm. Mekke’nin orta yeri. Bizde Cuma günleri sokağa taşan cemaat gibi bir zamanlar Kabe’den taşan cemaatin oluşturduğu, dünyanın üstü açık tek avlu camisi. Yine de bu ahidleşmeden kastın Hudeybiye anlaşması olduğu öne sürülebiliyor. Oysa o anlaşmanın yapıldığı Hudeybiye köyü Mekke’nin kilometrelerce ötesinde (Bkz. Harita).


...

[Engse Hohol]

Mekke şehri çevresinde oluşturulan güvenlik noktalarında yapılan kontrollerde, hac izni olmadığı tespit edilen 237,583 kişi kente alınmadı. Hac ayetlerinin hiçbirinde böyle birşey yok. Yürüyerek veya yorgun develer üzerinde gidilir oraya. Hac belgeleriniz eksik diyerek güvenlik noktasından geri döndürülmek de neymiş!