Agnostisizm Ateizm Değildir.

[nebukadnezar]

"Tanrı vardır," önermesinin karşıtı "Tanrı yoktur," olmalı. Bir şeyin var ya da yok olduğu bu iki kelimeyle açıklanabilir. Ancak, Agnostisizmde bu bir önkabul değildir; bu iki kelimenin diğer alternatifi de kararsızların bunları birleştirerek kurduğu cümledir. O da şudur: "Olabilir de olmayabilir de"...

Agnostisizm, tanrının varlığının "bilinemez" olduğunu savunur. Dinlerin tanrıdan gelmediğini söyler, ve dinlerin tanrısını da reddeder. Ancak baska bir tanrının, bir yaratıcının varolup olmadığının hiçbir zaman bilinemeyeceğini söyler. Bu bakımdan agnostisizm kendini, "kesinliklikle tanrı vardır" diyen teizmden ayrı tutar.(mı acaba?)

Tanrının varlığının "bilinemez" olduğunu savunurken, demek istediği şey "hiçbir zaman tam bilgiye sahip olamayacağımız konusu mudur"?

Agnostiklere göre tanrının varlıgı meselesi insan aklının ötesinde bir konudur. O halde böyle bir varlık hakkında konuşmak ve hüküm vermek de imkansızdır. Dolayısıyla agnostikler bu tutumlarıyla Tanrı inancı konusunda tarafsız kalmayı mı tercih etmişlerdir?

Onların bu tarafsızlığı Ateizm olarak değerlendirilebilir mi?

Hernekadar bazı agnostiklerin tavırları ve yaşamları, onların Ateist olduğu izlenimini vermekteysede, bir kısmı kendilerinin felsefi açıdan ateist olmadığını zaten ifade etmektedir.

Son günlerde Kampüs içersinde bazı arkadaşlarla yaptığımız tartışmalar belli bir düzeyde kalsa da, benim düşüncem; Tanrı kavramı sadece düşüncede sınırlı, akla gelen kurgusal raslantılardan ibarettir. Herkesin kurgusu asla birbirini tutmaz, hatta imkansızdır. O' nedenle Tanrı asla olmayacaktır. Tanrı yoktur.

Sevgilerle.

Nebukadnezar.

[ALKA]

nebukadnezar´isimli üyeden Alıntı

Onların bu tarafsızlığı Ateizm olarak değerlendirilebilir mi?

Eğer Ateist agnostik değillerse bu öneri geçerli sayılabilir. Yani ateizm olarak değerlendirilemez.

Ancak ateist agnostik iseler bu önerme geçerli olabilir. Şöyle ki Agnostik ateistler, herhangi bir tanrıya ve tanrısallığa inanmadıkları için hem ateist, aynı zamanda kesin olarak herhangi bir tanrının var olup olmadığını bildiklerini iddia etmedikleri için de agnostiktir. Mesela Phillip Pullman bunu en iyi şekilde şöyle açıklar:

"Bu suretle, ateist ve agnostik kelimeleri arasında sıkışıp kalmış bulunmaktayım. Her ne olursa olsun Tanrıya inanmak için herhangi bir kanıtım yok. Fakat bildiğim her şeyi bilmediklerimle karşılaştırdığımda bildiklerimin çok az olduğunu bilmekteyim"

[nebukadnezar]

ALKA´isimli üyeden Alıntı

Eğer Ateist agnostik değillerse bu öneri geçerli sayılabilir. Yani ateizm olarak değerlendirilemez.

Ancak ateist agnostik iseler bu önerme geçerli olabilir. Şöyle ki Agnostik ateistler, herhangi bir tanrıya ve tanrısallığa inanmadıkları için hem ateist, aynı zamanda kesin olarak herhangi bir tanrının var olup olmadığını bildiklerini iddia etmedikleri için de agnostiktir. Mesela Phillip Pullman bunu en iyi şekilde şöyle açıklar:

"Bu suretle, ateist ve agnostik kelimeleri arasında sıkışıp kalmış bulunmaktayım. Her ne olursa olsun Tanrıya inanmak için herhangi bir kanıtım yok. Fakat bildiğim her şeyi bilmediklerimle karşılaştırdığımda bildiklerimin çok az olduğunu bilmekteyim"

Haklısınız; fakat ben "Pozitif Ateist" olarak, görüşlerimi paylaştım.
Her hangi bir Tanrıya inanmamak için kendime yeterli kanıtlarım var.

Bildiğim herşey, başta olması gerekenin sonda asla olamayacağı gerçeğiyle ( ateşin ortaya çıkması için gerekli maddelerin ta baştan beri var olmasıyla) alakalı. Ve bundan da çok eminim.

Her zaman üst uçlarda olmanın tehlikesini bilsem de, bunun fedakarlığı bana hiç bir yük getirmiyor.
Sevgiler.

[Pirate]

Tanrı, yanlışlanamaz bir önerme olduğu için, bazı insanlar, reddedilemeyeceğini düşünüyor. Ancak bu tutarlı bir görüş değil bana göre. Yanlışlanamayan tek önerme Tanrı değil ki. Tüm yanlışlanamayan önermelere var olabilir de dersek, işin içinden çıkamayız. Garajımdaki Ejder, bu konuda güzel bir fikir veriyor bizlere.

[nebukadnezar]

Pirate´isimli üyeden Alıntı

Tanrı, yanlışlanamaz bir önerme olduğu için, bazı insanlar, reddedilemeyeceğini düşünüyor. Ancak bu tutarlı bir görüş değil bana göre. Yanlışlanamayan tek önerme Tanrı değil ki. Tüm yanlışlanamayan önermelere var olabilir de dersek, işin içinden çıkamayız. Garajımdaki Ejder, bu konuda güzel bir fikir veriyor bizlere.

Hayatımızda bize dayatılan bir çok önermeler olmuştur, bunların bazılarını aile içinden, bazılarını okul hocalarımızdan, bazılarını da yakın çevremizden almış ve almaya da devam ediyoruz.

Ancak, belleğimizin yeterli düzeye erişmesiyle birlikte akıl süzgecimizin devreye girmesi bizleri olası negatif düzeydeki düşüncelerden koruyup, pozitif bilgilere ulaştırıyor.

Soyut kavramlar üzerine düşünmek bence tamamen zaman kaybı.
Sevgiler.

Not: Garajımdaki Ejder ile ilgili konuyu buraya asabilir, veya link verebilirsiniz.

[vartor]

Hesap tutan, olunce ceza veya mukafatlandiran bir varliga inanmadiktan sonra bence hepsi de ateisttir. Teist deyince akla dinlerin tanrilarina inananlar gelir, bunun aksi ateisttir.

[nebukadnezar]

vartor´isimli üyeden Alıntı

Hesap tutan, olunce ceza veya mukafatlandiran bir varliga inanmadiktan sonra bence hepsi de ateisttir. Teist deyince akla dinlerin tanrilarina inananlar gelir, bunun aksi ateisttir.

Bu her nekadar genel geçer bir düşünce olsa da, gerçek derinlerde gizlidir. Şöyle ki; burdaki tartışmalarımızın bir çoğu sadece Teist görüşlü arkadaşlarla sınırlı kalmamakla birlikte, Kendilerini Ateist diye adlandıran arkadaşlarımızla da olmaktadır.

Bu tartışmaların tamamı güncel sorunlarla ilgili olmayıp, felsefi duruş biçimlerine tepki olarak yapıldığı da bir gerçektir.

Sevgili vartor hocam! İşte sözlerinizin buradaki genel geçerliliği tartışılır... Her konuda olmasa bile bir çok görüş birbirini tutmamaktadır. Üstelik bunların bir çoğu bilgi yetersizliğinden kaynaklandığı çok açık. Bu sözüm size değil, yanlış anlaşılmasın lütfen.

Mesela bir çoğu aynı konuda hemfikir olduğumuz Ateist arkadaşların, nadir de olsa tersi görüşleri paylaştığımız çok açıktır.

Tüm bunları Ateizm'in layıkıyla anlaşılmamasına bağlıyorum.
Sizinki biraz Mevlana'nın deyişi gibi olmuş
Sevgiler.

[murted]

Agnostisizm, tanrının varlığının "bilinemez" olduğunu savunur. Dinlerin tanrıdan gelmediğini söyler, ve dinlerin tanrısını da reddeder. Ancak baska bir tanrının, bir yaratıcının varolup olmadığının hiçbir zaman bilinemeyeceğini söyler. Bu bakımdan agnostisizm kendini, "kesinliklikle tanrı vardır" diyen teizmden ayrı tutar.(mı acaba?)

Teizmin temel iddiası, tanrının değil teistik bir tanrının var olduğudur. Burada teist olmanın şartı, semavi dinlerin tanrısına ya da onun benzerine inanmak/onun varlığını savunmaktır. Bu bakımdan sizin agnostizm saydığınız şey dinlerin tanrısını reddettiği sürece teizmden kesinlikle ayrılır.

Ateizm, teistik bir tanrının varlığının reddidir. Bu yüzden teizmi reddeden herkes ateisttir. Teizm, kitap ve peygamber gönderen, yarattıklarıyla iletişime geçen, onları önemseyen bir tanrının varlığını savunur. Ateizm ise tanrısızlık değildir, sadece bu tip teistik bir tanrının var olmadığını/olamayacağını savunur.

Ateizmi dinsizliğe bile eşitlemek doğru değildir. Çünkü teistik bir tanrıya inanmayan dinlerin mensupları da bu açıdan ateist sayılırlar. Gene pantesitler, deistler ve agnostikler de ateisttirler.

Burada temel sorun, ortada tek bir yaklaşımın olmamasıdır.

Wiki'deki ateizm tanımı:

Ateizm ya da tanrıtanımazlık, tüm tanrılara ve ruhsal varlıklara olan metafizik inançları reddeden ve var olan gerçekliği inanç yoluyla açıklamayı kabul etmeyen bir felsefi düşünce akımı.

Benim verdiğim bilgilere göre metafizik inançları olan biri de teizmi reddettiğine sürece ateit sayılmalıydı oysa. Ama buradaki ateizm tanımı tanrıyla beraber tüm metafiziği aynı kefeye koymuş. Bu yüzden ateizm, burada sadece teistik tanrının değil, tüm metafiziğin reddi olmuş.

Mesela agnostizmi ben pek uygun bulmasam da ikiye ayıranlar var: Tanrının varlığının bilinemeyeceğini kabul edip de Tanrıya inananlar ya da Tanrının varlığının bilinemeyeceğini kabul edip de tanrıya inanmayanlardır. Birinci grup bence nasıl bir tanrıya inandıklarına göre teist ya da deist sayılmalılar. Çünkü görüşleri teizm-deizm-agnostizm-ateizm diye teizme uzaklıklarına göre sıralarsak bu ayrım bu sınıflamaya uygun değil.

Ortada iki iki dörttür derecesinde net bir tanımlama yok, farklı farklı yaklaşımlar var.

Wiki'den:

Negatif ve pozitif ateizm

George H. Smith'in sınıflandırmasına göre ateizmin "negatif ateizm" ( ya da "zayıf ateizm") ve "pozitif ateizm" (ya da "güçlü ateizm") olarak iki çeşidi vardır.

Negatif ateizm, Tanrı'nın varolmasını prensip olarak mümkün görmekle beraber, varolduğuna dair hiçbir gerekçe bulunmadığı gerekçesiyle Tanrı'yı reddeder.

Pozitif ateizm ise, Tanrı'nın varolmasını mümkün görmez. (Bunu, Tanrı kavramının geçerli bir şekilde tanımlanmadığı, içinde çelişkiler taşıdığı veya absürd olduğu, vs. gibi gerekçelere dayanarak yapar).

Negatif ateizmde bir iddia yoktur, sadece bir ret vardır. Pozitif ateizmde ise hem bir ret, hem de bir karşıt iddia vardır. Pozitif ateistin yaklaşımı ise, "Tanrı'nın varolması mümkün değildir" şeklindedir.

İkisi de sonuçta Tanrı kavramını reddetmek noktasında birleştiğinden, ateizm başlığı altında tanımlanırken ikisinin ortak noktası olan "Tanrı'ya olan inançsızlık" kullanılır. Çünkü bu inançsızlığın sebebi ne olursa olsun, ister delil yetersizliği, ister Tanrı kavramının anlamsızlığı veya absürdlüğü, isterse Tanrı kavramıyla hiç karşılaşmamış olmak olsun, hepsinin ortak noktası kişide Tanrı inancının varolmamasıdır.

Günümüzün önde gelen ateist düşünürleri ise bu ayrıma karşıdırlar. Örneğin çoğu durumda tanrının bilinemeyeceğini ama ortada ona inanmamızı gerektiren bir şey olmadığını savunan agnostizm ile negatif ateizm arasında keskin bir fark yoktur.

Agnostizmi bence daha çok epistemolojik bir tutum olarak görmek gerekir. Örneğin varlığı yanlışlanamayacak öyle bir şey tanımlarız ki (buna tanrı ya da domates dememiz farketmez), kimse onun var olmadığını ispatlayamaz. Bu durumda agnostik ile negatif ateist aynı tutumu takınır: Her varlığı olası şeyin var olabileceğini düşüneceksek direk ölelim, kanıt var mı kanıt?

Demek istediğim şey, böyle yapay ayrımlarla şunlar kesin agnostik, şunlar kesin ateist, şunlar kesin falancalar diye ayrıma gitmenin çok gerekliği olmadığı. Nitekim Dawkins gibi ateizmle özdeşleşmiş kişiler bile çoğu durumda agnostik gibi konuşabilirler. Agnostizmi, epistemolojik bir tutum saydığımızda ise bunda bir anormallik yok. Tanrı iddiasıyla gelene ispatla denir, ispatlamayan sen yokluğunu ispatla demek zorunda kalır bir süre sonra. Sen ona yokluğunun ispatlanamayacağı başka şeyler sayarsın, o da eğer bunu yani tanrının diğer sayılanlardan bir farkı olmadığını anlayabilecek durumdaysa bu konudan kaçar ya da çirkinleşir.

Mesela bazı ateistler de pozitif ateist bir tutumun sadece dinlerin teistik tanrılarına göre takınılabilecek bir tutum olduğunu söylerler. Buna göre varlığı ispatlanamayacak bir tanrıya göre takınılacak tutum negatif ateizminkiyle ya da sizin veya benim agnostizmden anladığımınkiyle aynı: Varlığına delil olmayan şeyi yok saymak elzemdir. Öteki türlü varlığı yanlışlanamayan herşeyi varsayıp ona göre yaşamamız lazımdır ki klasik bir örnek olarak görünmez insanların varlığına ihtimal verip eğer kendimizi teşhirden rahatsız oluyorsak karanlıkta giyinmemiz lazım gelir.

Son günlerde Kampüs içersinde bazı arkadaşlarla yaptığımız tartışmalar belli bir düzeyde kalsa da, benim düşüncem; Tanrı kavramı sadece düşüncede sınırlı, akla gelen kurgusal raslantılardan ibarettir. Herkesin kurgusu asla birbirini tutmaz, hatta imkansızdır. O' nedenle Tanrı asla olmayacaktır. Tanrı yoktur.

Bunlar da pozitif ateizmin savunduğu türden şeyler. Tanrının varlığını negatif ateistler ya da agnostikler gibi mümkün görüp de tanrının var olduğuna delil olmadığını, bu yüzden yok sayılması gerektiğini değil de tanrı diye bir şeyin varlığının mümkün olamayacağını savunurlar. Pozitif ateistlarin argümanları için imzamdaki linkteki kitaptaki ilgili bölüme bakabilirsiniz. Bunları derli toplu işleyen bir başka Türkçe kaynak bilmiyorum ben. Bu tip ortalama bir vatandaşın anlamakta zorlanacağı bir konuyu anlayabilecek düzeyde yabancı dil biliyorsanız tabi, bu söylediğime gerek yok.

Ben kendimi agnostik diyen biri olarak metafiziğe dair hiçbirşeye inanmıyorum. Ortada bir tanrı falan da göremiyorum, o varmış gibi davranamamı gerektirecek bir sebep de. Bu durumda bir tanrı varmış gibi yaşamak, deniz kızları varmış gibi yaşamaktan çok farklı değil. Dolayısyla bu konuda çok kesin bir ayrımın derdine düşmek bence gereksiz bir uğraş pratikte. Ama iyi düzeyde felsefe bilen kişiler tartışsınlar tabi, bir zararı olmaz.

[vishnu]

kendımı agnostik ateist veya negatif ateist olarak tanımlayabılırım. ben tanrı kesın yok diyemem ama çok çok buyuk ıhtımalle yok diyorum.

[Corpse Bride]

gerçekten çok ilginç insanlar yaşamlarında kabullenemedikleri her şey için sorumlu birini arama ihtiyacı içinde yüzyılladır tanrılar yaratıyor. ve bende bu salaklıkla yaşadım. insan dinin içersinde sahiden sorgulayamıyor bildiğiniz sığır gibiydim. herşey tesadüfle kulleteynle başladı.