Mayınsız Bir Türkiye

[sargon]

CNN'in haberlerinden duydum. Mayın yasadışı imiş. Daha doğrusu mayınların yasaklanması için uluslararası bir anlaşma yapılmış ve Türkiye de bu anlaşmayı Yunanistan ile eşzamanlı olarak 2003'de imzalamış. Bahsetiğimiz mayınlar anti-personel mayınlar, anti-tank mayınlar değil. Sözleşmenin adı Ottawa sözleşmesi ve 1997'de yürürlüğe giren bu sözleşmeyi şu ana kadar 153 ve bazı devlet dışı örgütler (gerilla örgütleri) imzalamışlar.

Bu önemsiz bir konu değil, çünkü her yıl bu mayınlar yüzünden yüzlerce kişi hayatını yitiriyor. Örneğin 2006 yılında Türkiye'de 145 kişi mayın kurbanı olmuş. Bunların dökümü şöyle:

* 106 kişi yaralandı, 39 kişi öldü.

* Ölenlerin dördü çocuk, 25'i asker, 4'ü korucu, 2'si polis, 2'si de sivildi.

* Yaralananların 27'si çocuk, 63'ü asker, 4'ü korucu, 4'ü özel güvenlik, 1'i polis, 7'si de sivil.

* Olayların 42'si mayın, 8'i de patlamamış askeri malzemeden kaynaklandı.

Dünyada şu anda toprağa gömülü olarak yada devletlerin stoklarında milyonlarca mayın var. Tam olarak ne kadar olduğunu tespit etmek bile güç bir iş. *Burma, Çin, Hindistan, Pakistan, Rusya ve ABD gibi büyük mayın stoğu sahipleri, üretici ve kullanıcılar, bu anlaşmaya imza atmamış durumdalar.

LM, anlaşmaya taraf olmayan devletlerin stoklarında 160 milyondan fazla mayın tuttuğunu tahmin etmektedir. Bu mayınların büyük bir kısmı beş devletin elinde bulunmaktadır: bunlar Çin (yaklaşık 110 milyon), Rusya (26,5 milyon), ABD (10,4 milyon), Pakistan (yaklaşık 6 milyon) ve Hindistan (yaklaşık 4-5 milyon).

Türkiye'de ise Genelkurmayın stoklarında 3 milyon, gömülü olarak ise 1 milyon mayın var. Türkiye bu mayınları 2014 yılına kadar temizleyip elindeki stokları da imha edeceğini vaat etmiş durumda.

Mayınlar konusunda bir sivil toplum hareketinin olmasını son derece anlamlı buldum. Yoksa bu bilgilerin hiçbirine ulaşma şansımız olmayacaktı.

http://www.mayinsizbirturkiye.org/

[sargon]

Mayınların üretimini izleyen Landmine adlı kuruluşun 2005 Dünya Raporuna göre 13 ülke anti-personel mayın üreticisi durumda: Bunlar Burma, Çin, Küba, Hindistan, İran, Kuzey Kore, Nepal, Pakistan, Rusya, Singapur, ABD ve Vietnam. ABD 1997'den bu yana üretim yapmamasına karşın yeni mayın sistemleri geliştirmeyi sürdürüyor.

Sözleşmeyi imzalayan 74 devlet imha işlemlerini tamamlamış, 64 devlet ise stoklarını yoketiğini bildirmiş. Geriye stoğunu imha etmemiş 13 devlet kalmış durumda. Bunlardan biri de Türkiye. Elbette asıl büyük sorun sözleşmeyi imzalamayan devletlerin ellerindeki stoklar. Hala bu devletlerin elinde 160 milyon mayın bulunmakta.

Ottawa sözleşmesinin 1. maddesi şöyle

1. Taraf Devletlerden her biri, hangi koşullar altında olursa olsun, hiçbir zaman :

a) Anti-personel mayın kullanmamayı;

b) Anti-personel mayın geliştirmemeyi, üretmemeyi, bir başka şekilde edinmemeyi; depolamamayı, elde tutmamayı veya doğrudan doğruya veya dolaylı yoldan bir başkasına devretmemeyi;

c) Bu Sözleşme çerçevesinde bir Taraf Devlete yasaklanmış bulunan herhangi bir faaliyetle iştigal etmekte olan herhangi bir kimseye, hiçbir şekilde yardımcı olmamayı, cesaret vermemeyi veya bunları teşvik etmemeyi, taahhüt eder.

Yani sadece kullanmak değil, bulundurmak, satmak ve hatta kullanmak için cesaret vermek dahi yasak kabul ediliyor.

[vartor]

Insanca bir anlasma, imzalayan ulkeleri tebrik ediyor, reddedenleri kiniyorum. Sargon, butun devletler katilmis mi, yoksa imzalamiyanlar katilmamis mi toplantiya?

[sargon]

Vartor, bu anlaşma BM'de bir toplantıda alınan bir kararla çıkmıyor. Anlaşma 3 Aralık 1997'de yürürlüğe giriyor ve imzaya açılıyor. 1 Mart 1999'a kadar imzaya açık kalıyor. Bu süre içinde imzalayan devletlerle anlaşma başlamış oluyor. Bu süreden sonra da imzalayanlarla imzacı devlet sayısı büyüyerek 153'e ulaşıyor. Türkiye de 25 Eylül 2003 tarihinde imzalıyor sözleşmeyi.

Anlaşmayı imzalamayan 42 devlet ise şunlar:

1- ERMENİSTAN
2- AZERBAYCAN
3- BAHREYN
4- BURMA
5- ÇİN
6- KÜBA
7- MISIR
8- FİNLANDİYA
9- GÜRCİSTAN
10- HİNDİSTAN
11- İRAN
12- IRAK
13- İSRAİL
14- KAZAKİSTAN
15- KUZEY KORE
16- GÜNEY KORE
17- KÜVEYT
18- KIRGIZİSTAN
19- LAO PDR
20- LÜBNAN
21- LİBYA
22- MARŞAL ADALARI
23- MİKRONEZYA
24- MOĞOLİSTAN
25- MOROCCO
26- NEPAL
27- UMMAN
28- PAKİSTAN
29- PALAU
30- POLONYA
31- RUSYA
32- SUUDİ ARABİSTAN
33- SİNGAPUR
34- SOMALİ
35- SRİLANKA
36- SURİYE
37- TONGA
38- TUVALU
39- BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ
40- ABD
41- ÖZBEKİSTAN
42- VİETNAM

Bu listede bir başka enteresanlık daha var. Mayın yasaklama anlaşmasını imzalamayan bu ülkelerden 19'u yani nerdeyse yarısı İslam ülkesi. Listesi aşağıda.
2- AZERBAYCAN
3- BAHREYN
7- MISIR
11- İRAN
12- IRAK
14- KAZAKİSTAN
17- KÜVEYT
18- KIRGIZİSTAN
20- LÜBNAN
21- LİBYA
24- MOĞOLİSTAN
25- MOROCCO
27- UMMAN
28- PAKİSTAN
32- SUUDİ ARABİSTAN
34- SOMALİ
36- SURİYE
39- BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ
41- ÖZBEKİSTAN

İmzacı ülkeleri görmek isteyenler de şu adresten görebilirler

http://www.mayinsizbirturkiye.org/belgeler.asp?belge=1

[antimuhammed]

Mayın bir dünya sorunudur, sadece Türkiye nin değil. Â* Günümüzde imza atsanız bile anlaşmalara geçmiş yakanızı bırakmıyor. Â* Â*

Â* Â* Â* Hayatımda mayın gerçeğini Kamboçya da öğrendim. Gözlük takan bir insanın bile sen okumuş adamsın diye tutuklanıp işkence edildiği bir ülke Kamboçya. Acımasız Pol Pot rejimi zamanında olmuş tabi ki. Onun zamanında döşenen mayınlar hala günümüzde insanları etkilemekte. Kamboçya da mayınların tam sayısı bilinemiyor. İlk gittiğimde hava alanı pasaport kontrolünde bilgisayarı olmayan,bilgileri elle deftere kayıt eden bir ülkede bu mayınlardan kurtulmak imkansız.

Â* Â* Â*Özellikle günümüzde Siam Reap ve Phnom Phen de elsiz, Â*kolsun insan görmek oldukça normal. Onlar Pol Poyu tanımamışlar ama onun döşediği mayınların kurbanı olmuşlar. Mayın kalleşliktir.. Zamanı için bir önlem olarak alınsada yıllarca etkilidir. O zamanla ilgisi olmayan insanların hayatlarını yok eder.

Â* Â* Â*Kamboçyadan ayrılırken cebimde ki bütün paramı mayın temizleme işine bağışlamıştım. Gördüklerim beni o kadar etkiledi.

Â* Â* Â*Maalesef oturduğumuz yerden sadece okuduklarımızla tam gerçeği kavrayamıyoruz.

[sargon]

Türkiye, mayın anlaşmasına imza atmış ve belli bir program dahilinde bu mayınları temzilemesi gerekiyor. Ancak demokratik bir ülkede olması gereken şey kontrol mekanizmasıdır. Mayınsız Bir Türkiye Girişimi de bu çalışmayı takip etmeye çalışıyor. Uluslarası düzeyde bir takip kurumu olan Landmine Monitor Türkiye'deki girişimine Türkiye'nin 2005 yılı bilgilendirme raporunu vermediğini bildiriyor. Bunun üzerine bu girişimden Muteber Öğreten Genelkurmay'a başvuruyor ve Türkiye'nin antipersonel mayınlarla ilgili istatistiklerini soruyor. Genelkurmaydan geçiştirme bir yanıt geliyor. Yanıt şöyle:

"Türkiye'nin stoklarında milli savunmasına yetecek kadar mayın bulunmaktadır. Sınırlardan yasa dışı geçişleri engellemek ve ülke güvenliğini sağlamak maksadıyla muhtelif yerlerde döşeli mayın bulunmaktadır. Sınırlardan yasa dışı geçişleri engellemek ve ülke güvenliğinin gerektirdiği tesisleri korumak maksadıyla bazı ülkelerle olan sınır hattı boyunca mayınlar döşenmiş ve bu mayınlı sahalar uluslar arası standartlarda üzerlerinde mayın ikaz levhaları bulunan tel çiti ile çevrilmiştir. Mayın tahrip çalışmalarının planlama süreci devam etmektedir"

Öğreten bu yanıtı yetersiz buluyor ve bu sefer de Başbakanlık Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na (BEDK) başvuruyor. BEDK 11 Şubat 2005 tarihli oturumunda başvuruyu görüşüyor ve verdiği yanıta bakın:

"Açıklanması halinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır"

Peki sonra neler oluyor dersiniz? Trajikomik birşey. Türkiye BM'ye ilk raporunu sunuyor ve BM de bu raporu yayınlıyor. İşte devlet sırrı olan gizli bilgiler * :

* Stoklarda 2 milyon 973 bin 481; toprakta 921 bin 80 mayın var.

* Topraktaki mayınlar 15 ilde bulunuyor.

* 7 ilde yaklaşık 687 yerin mayınlı olduğundan şüpheleniliyor.

* İmha tesislerinin tamamlanmasından sonra stoklardaki mayınların imhasına başlanacak.

http://www.mayinsizbirturkiye.org/haberler.asp?haber=12