Uluslararası Örgütler ve Terörizm

[G Milat]

Sayıları hızlı bir şekilde günden güne artan uluslararası örgütlenmeler, 21. yüzyılın politik tabanında bazı devlerlerden daha başat bir konumdadırlar.Modern uluslararası politikanın en önemli parçası haline gelen bu örgütleri muhtelif başlıklar halinde incelemek gerek diye düşünüyorum.Fakat bundan önce "örgüt ve örgütlenmek" kavramları üzerinde durmak gerek. Zira bazı örgütler legal iken bazıları illegal olarak etiketlendirilir.

Örgütler, ortak bir gayeyi baz alarak kurum, kuruluş veya bireyler tarafından oluşturulmuş birliklerdir. Örgütlenmek eylemi ise, devlet, kişi veya toplulukların bir amaç uğruna/etrafında teşkilatlanmasıdır.

Bazı durumlarda devletler toplumun ihtiyaçlarını karşılayamayacak konumda kalırlar.Globalleşen dünya pazarı da göz önüne alındığında uluslararası örgütlenmeler, yalnızca güvenlik için değil, aynı zamanda da toplumların devamlı gelişen ve çeşitlenen ihtiyaçlarını karşılamak için de ortaya çıkarlar.
Örgütler, -legal veya illegal olmalarının dışında- coğrafi ve fonksiyonel(amaçsal) olarak iki ana gruba ayrılabilir.

--->İçinde bulundukları ve/veya dahil oldukları coğrafi kriterler esas alınıp yapılan sınıflandırma da global, evrensel ve bölgesel olarak kendi arasında üç ara gruba ayrılır:

1.Global örgütler Dünya'nın her yerinden bazı devletlerin istedikleri zaman katılabileceklerı yapılanmalardır.Bunlardan bazılarını kuluş tarihleri ve amaçlarıyla birlikte aktarmak istiyorum:

*IMF(The International Moneytary Fund)-->Uluslararası Para Fonu: ABD'nin New Hampshire eyaletinde Türkiye'nin de içinde bulunduğu 45 ülke tarafından imzalanan ana sözleşmeyle resmen 27 Aralık 1945'te kuruldu.Uluslararası ticarette döviz kurlarının istikrarının sağlanması, dış ülkelere borcuolan üyelere parasal yardım yapılması ve prasal işbirliğinin teşvik edilmesi başlıca amaçlarından birisidir.

*UN(United Nations)-->Birleşmiş Milletler: 24 Ekim 1945'te kurulmuştur.Dünya barışını ve güvenliğini korumak ve toplumsal, ekonomik ve kültürel birliği sağlamak amacındadır.

*UNESCO(UN Educational Scientific and Cultural Organization)-->BM Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü: 1946'da kurulan örgütün merkezi Paristedir.Amacıüye ülkeler arasında eğitim, bilim ve kültür alanlarında iş birliği sağlayarak barışa katkı sağlamaktır.

*WHO(World Health Organization)-->Dünya Sağlık Örgütü: 1948'de kurulan örgütün amacı, insan sağlığının olabilecek en üst seviyeye çıkarılmasına katkı sağlamaktır.

2.Evrensel örgütler ise bütün dünyadevletlerine açıktır.BM buna verilebilinecek en güzel örnektir sanırım.Bu örgütlerin globallerden farkı ise, globallerin dünyanın çeşitli bölgelerinden üyesinin olmasına rağmen üyeliğin herkese açık olmamasıdır.

Tam da bu noktada bir şeye dikkat çekmek istiyorum.Bariz bir şekilde görüldüğü üzere sağlık, bilim, para veya eğitim amacı güdülerek kurulmuş olan bazı örgütler sadece belirli ülkeleri üyeliğe kabul ediyorlar.Dünya'nın geri kalan kısmı ise hiç bir şekilde sağlık, eğitim vb gibi doğal insani hizmetlerden faydalanamıyor. Bu yüzden adalet ve eşitlikten bahsetmenin mümkün olmadığı bir uluslararası politikayı her alanda görmek mümkündür.

3.Bölgesel örgütler ise, yalnızca Dünya'nın belli bölgelerindeki ülkelerin üye olabileceği organizasyonlardır.NATO(Kuzey Atlantik Anlaşma Örgütü), OAU(Afrika Birliği Örgütü), EU(Avrupa Birliği), SEATO(Güneydoğu Asya Anlaşma Örgütü), OSCE-AGİT(Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı), Arap Birliği gibi organizasyonlar bölgesel örgütlere örnektirler.

Bir devletin devlet olarak uluslararası platformda anlaşmalara imza atabilmesi için ilk başta BM tarafından devletliği onaylanmalıdır.Bu da bazı örgütlerin uluslararası ilişkiler ve politikada çoğu devletten daha baskın olduğunu gösterir.Her devlete açıkmış gibi görünen/tanımlanan evrensel örgütlerden en önemlisi Birleşmiş Milletler'de bile istisnalara rastlanır.Örneğin ABD ve Batı'nın tavrı nedeniyle 1972'ye kadar Çin Halk Cumhuriyeti'nın devletliği kabul edilmemiş ve BM'ye alınmamıştır. Yani eğer TC de BM üyeliğine alınmasaydı politika ve siyasi anlamda diğer ülkelerle resmi anlaşmalara imza atma yetkisi olmayacaktı.Bu nedenle, bir devlet olabilmek için yalnızca kurtuluş mücadelesi vermek yeterli değildir.Hala BM tarafından bağımsız devlet larak kabul edilmeyen birçok ülke var.Bunlar ticari anlamda diğer ülkelerle kendi aralarından ilişkilere girebilir; fakat yukarıda bahsi geçen hiç bir örgüte katılamazlar. Aşikar bir şekilde BM'ye ne kadar da bagımlı olduğumuzun ve kendi başımıza devlet olmanın yeterli olmadığının altını tekrar tekrar çizmek istiyorum.

--->Uluslararası örgütler amaçlarına göre de birçok sekilde sınıflandırılabilir.Mesela sosyal amaçlı örgütlerden bazıları: WHO, UNISEF, UNESCO, UNEP, ILO vb.dir.Askeri amaçlılar ise, NATO,CENTO, SEATO gibi örgütler en bilindiklerdir.Bazılarının da birden fazla amacı olabilir.AB, BM, AGİT gibi örgütler askeri, sosyal ve ekonomik amaçlar güderler.

***

Yukarıda saydıklarımın hepsi legal örgütlerdir.Bunların yanında bazı örgütler kimi devletlere göre legal kimilerine göre illegaldir.Özellikle II. Dünya Savaşı'ndan sonra illegal sayılan örgütlerin sayısı oldukça artmıştır. 30.000'den fazla illegal örgüt olduğu düşünülüyor. Bunun nedeni, siyasi ve sosyal çıkarlar olmakla birlikte her halkın kendi kaderinin tayin etme hakkının da bulunmasıdır.

Uluslararası aktörlerin yalnızca devlerden ibaret olduğu düşüncesi bence tamamen yanlıştır. Uygulamada ilişkileri şekillendiren, bağımsız ve otonom hareket eden; lakin devlet olmayan birimler vardır. FKÖ, IRA, ETA, PKK gibi örgütler bunlara verilebilinecek en iyi öreneklerdir.Bunlar uluslararası politikayı en az devletler kadar -hatta bazı devlerden daha fazla- etkileyebiliriler. Çünkü çoğu devletin içinde barındırdığı halkların hepsi aynı derecede devlete bağlı olmak zorunda değillerdir. Farklı siyasal kültüre sahip olanlar, zamanla devletin ön gördüğü mevcut siyasal yapı dahilindeki sosyalizasyonlarını tamamlayamazlarsa siyaset arenasında seslerini duyurmak için örgütlenme yoluna giderler.

Örneğin İsrail baskısına karşı oluşturulmuş FKÖ, 1988 yılında bağımsız bir Filistin Devleti kurulduğunu ilan etti.Türkiye'nin de içinde bulunduğu 40 ülke bu devleti tanıdığını açıklayıp ülkelerinde büyük elçilikler açılmasına izin vermiştir. (İsrail'e göre FKÖ kesinlikle bir terör örgütüdür.)
Başka bir örnek ETA.. İspanya Bask bölgesinde yaşayan halkın ezilmesine tepki olarak 1959'da kurulmuş olup geçtiğimiz günlerde silahsızlanma kararı almıştır.Bask halkının kökleri oldukça eskikere dayanır.Bu halk, Romalılardan beri kendi dilleriyle Bask bölgesinde eşitlikçi bir yapıda ayrı bir siyasal varlık olarak yaşamışlar.Hatta 19. yüzyılın sonlarına kadar da kendi parlamentoları, mahkemeleri, askeri güçleriyle, idari, mali, yasal yapılarıyla özerkliklerini muhafaza etmişlerdir.Sanayileşmenin ve merkeziyetçiliğin de etkisiyle kırsal alanda yaşasayan Basklılarla kentte yaşayan Karlistler arasında çıkan savaşa Madrid yönetimi mudahale etmiştir. Kamu alanlarında Euskeranın(Bask dili) kullanılmasını yasaklanmış.Bütün bunların sonucunda tepki olarak ETA kurulmuş...
Örnekler IRA, NPA, KLA vb şeklinde çoğaltılabilir.

Terörizm, bu tip örgütlerin siyasi amaçlarına ulaşmak ve haklarını almak için kullandıkları yıldırma hareketlerinin devamlılığına verilen isimdir.Terörizm listerini açıklayanların ABD, İngiltere gibi ülkeler ve NATO gibi askeri örgütlerin olması terörist tanımımızı bir kez daha incelemiz gerektiği gösterir.

Bu yüzden bazı (kapitalist) ülkere göre terörist olan örgütler bazılarına göre terörist değildir.Kendi ülkemizden örnek verirsek; PKK örgütü ABD tarafından terörist olarka ilan edilirken Rusya'ya göre terörist değildir. Kapitalizm kendisine tehdit oluşturabilecek bütün özgürlükçü ayaklanmaları terörist olarak yaftalamktan hiç çekinmez. Benzer bir şekilde ASALA(Ermenistan'ın Kurtuluşu için Ermeni Gizli Ordusu) Türkiye tarafından terör örgütü sayılırken NATO veya ABD'ye göre terör örgütü olarak tanımlanmaz...

Bana göre tek şey esastır: Halkların haklı mücadelesi.Çünkü her halk kendi kaderini tayin hakkına sahiptir.