Sesli´isimli üyeden Alıntı
Doğanın kurallarına bağlıyızdır.
|
Özgür irade sorununu determinist felsefe sonuca bağlamıştır. Binlerce yıldır dinlerin insanın başının etini yediği, insanlığa rahat huzur vermediği bu tartışmaya determinizm son noktayı koymuş ve insanlığı bu abuk sabuk tartışmadan kurtarmıştır.
Nükleer savaşı başlatarak dünyayı yok edecek bir kırmızı düğmenin başında bulunduğunuzu düşünün. Bu düğmeye basmak veya basmamak elinizde.
Düğmeye basarsanız bunun nedenleri olacak. Basmazsanız bunun da nedenleri olacak. Düğmenin başında sizin bulunmanızın nedenleri var. Sizin yerinizde başkası olsa bunun da nedenleri olurdu.
Şu an yaşadığımız ana kadarki nedensellik örgüsünü artık değiştirmenin bir yolu yok. Bir sonraki anın nedenselliğini tüm geçmiş nedensellik tayin edecek. Fakat nedensellik sabit, önceden kararlaştırılmış bir akış değildir. Dinamik, türbülanslı, her zaman belirlenimi kolay olmayan bir akıştır. Önemsiz gibi görünen nedenler türbülanslar yaratır.
Dolayısıyla nedensellik akışında her an radikal değişimler olabilir ve bunlar öngörülemeye de bilir. Hiç ummadığımız nedensellik içinde gömülü ve gözden kaçan bir neden, bir dönüm noktası olabilir. Bunu öngörebilmek ise çok büyük bir avantaj sağlayabilir.
Klasik determinizmin modern determinizme geçmesinin ilk adımını atan Henry Poincare, ki çağında anlaşılamamış çok büyük bir deha idi, bu gerçeği şöyle ifade etmiştir:
"Gözümüzden kaçan çok küçük bir neden, görmezden gelemeyeceğimiz denli büyük bir etkiye yol açar ve biz bu etkinin rastlantısal olduğunu söyleriz."
Kuşkusuz Poincare uzun araştırmaları ve türbülans etkisi üzerine uzun gözlemlerine şu ışık altında başlamıştı:
"Rastlantının nedenleri vardır." Büyük Romalı düşünür Petronius, bu çok önemli deyişiyle çağların ötesine ışık tutmuş ve o ışığı ilk gören Poincare olmuştu. Çok iyi bir matematikçi, fizikçi ve filozoftu. Adı az bilinen fikir ve düşün kahramanlarındandır. Ortaya attığı savlar daha yüzyıllara ışık olacaktır. Belki de gelecek çağların tüm insanlığına...
Petronius'un ilham kaynağı da bence antik Yunan'ın en büyük düşünürü olan Demokritos'dur. İslam dünyasında determinizmin temsilcisi ise büyük düşünür Farabi'dir.